از اوایل این هفته، تعدادی زیادی از اعضای مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، به‌طور ناگهانی بازداشت شده‌اند. این حرکت در حالی صورت گرفته که بسیاری از این فعالان، به دلیل شرایط موجود، فعالیت‌های خود را متوقف و یا در مقیاس محدودی دنبال می‌کردند.

در این رابطه، نظر احمد باطبی، سخنگوی برون مرزی مجموعه فعالان حقوق بشر ایران، مقیم واشینگتن را جویا شدم:

احمد باطبی: با توجه به تحلیل‏هایی که طی این مدت در درون «مجموعه فعالان حقوق بشر» داشته‏ایم، گمان ما این است که دستگاه امنیتی و دستگاه قضایی، پس از تسلط اطلاعات سپاه بر سیستم امنیت کشور، به این نتیجه رسیدند که فعالان مدنی در این برهه‏ی زمانی، با توجه شرایط بعد از انتخابات، می‏توانند دردسرسازتر از فعالان سیاسی باشند.

لذا دستگیری و سرکوب فعالان مدنی در دستور کار و اولویت اول نهادهای امنیتی قرار گرفت. برخورد با مجموعه هم در راستای همین تحلیل و استراتژی نهادهای امنیتی صورت گرفت.

با توجه به آن چه در ایران می‏گذشت، پیش از این که این اتفاق رخ بدهد، پیش‏بینی می‏کردید که ممکن است چنین وضعیتی پیش بیاید؟

مجموعه فعالان حقوق بشر، همیشه این پیش‏بینی را که با آن برخورد شود می‏کرد. به خاطر این که در ایران، فعالیت حقوق بشری با فعالیت سیاسی تقریبا در یک سطح قرار دارد و برخوردی که دستگاه امنیتی و خصوصاً دستگاه قضایی با فعالین حقوق بشری می‏کند، چندان متفاوت از برخورد با فعالان سیاسی نیست.
اما با توجه به تحرکات نهادهای امنیتی در ماه‏های گذشته، مجموعه فعالان پیش‏بینی می‏کرد که یک برخورد جدی و سازمان‏‌یافته با این تشکل در دستور کار نهادهای امنیتی است.

احمد باطبی،‌نیویورک، پاییز ۱۳۸۷

نهاد امنیتی از چند ماه پیش، با تشکیل چند تیم متفاوت به شهرهای مختلف ایران می‏رفت و با احضار افرادی که عضو مجموعه بودند و یا به شکلی با مجموعه مرتبط بودند، آن‏ها را ساعت‏های طولانی مورد بازجویی قرار می‏داد و از ‏آن‏ها اطلاعات کسب می‏کرد. جالب این‏جا بود که در این سلسله تحقیقات، هیچ دستگیری‏ای صورت نمی‏گرفت و خصوصاً کسب اطلاعات مدنظر بود. وزارت اطلاعات و اطلاعات سپاه، در کنار هم‏دیگر، می‏‌خواستند چشم‏انداز کلی‏ای از مجموعه را به دست بیاورند.

وقتی مجموعه فعالان متوجه این موضوع شد، حدود یک ماه پیش تغییری در ساختار کلی مجموعه ایجاد کرد و شکل مجموعه را از قالب قبلی به شکل جدیدتر و پیچیده‏تری درآورد. در بیانیه‏هایی که پیش از این منتشر شده‏اند، به طور مفصل توضیح داده شده است که چه تغییر و تحولاتی در این مجموعه صورت گرفته است. این اقدام مجموعه باعث شد که کلیت مجموعه و عمل‏کرد آن از رصد نهادهای امنیتی خارج شود.

مجموعه فعالان حدود ۱۰ روز پیش نیز تحلیل جدیدی از فضای امنیتی کشور داد که به نوعی رصد کلی و پیش‏بینی عمل‏کرد نهادهای امنیتی در برخورد با فعالان حقوق بشر بود.
این عوامل باعث شد که نهادهای امنیتی به این نتیجه‏ برسند که مجموعه فعالان از کار و عمل‏کرد وزارت اطلاعات و اطلاعات سپاه آگاه شده‏اند. به همین دلیل هم اقدام به دستگیری اعضای مجموعه کردند تا امور کار بیش از این از دست‏شان خارج نشود.

با توجه به شرایط حاکم بر ایران و فضای امنیتی‏‌ای که به وجود آمده بود، خود اعضای مجموعه به این نتیجه نرسیده بودند که به شکل کم‏رنگ‏تری در جامعه حضور داشته باشند و از دستگیری یا هر خطر دیگری که ممکن بود برایشان به وجود بیاید، پیش‏گیری کنند؟

دستگیری‏هایی که صورت گرفته، دستگیری‏های مبتنی بر اطلاعات صحیح و عقلانیت کامل نبوده است. نهادهای امنیتی با ترس از این که مجموعه فعالان تغییر ساختار داده و از رصد او خارج شده است، اقدام به دستگیری هر فردی که به نحوی با مجموعه مرتبط بود و یا سابقاً عضو آن بوده است و حتی ممکن است دیگر ارتباطی با مجموعه نداشته باشد، کردند.

تا کنون حتا شاهد دستگیری اعضای خانواده‏ی فعالان مجموعه یا فعالان پیشین آن بوده‏ایم.
معنای چنین برخوردی این است که برنامه‏ریزی درستی برای دستگیری وجود ندارد. صرفاً ترس از این است که زمام امور از دست نهادهای امنیتی خارج شود. بر مبنای هر اطلاعاتی که در دسترس آن‏ها بوده اقدام کرده‏اند. اما بسیاری از این اعضا، مدت‏ها قبل عضو مجموعه بودند اما الان عضویتی در مجموعه نداشتند و با آن کار نمی‏کردند.

در چند روز گذشته، چند نفر از اعضای مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران دستگیر شده‏اند؟

از بهمن ماه تا کنون حدود ۲۰ نفر دستگیر شده‏ بودند . در چند روز گذشته تا رقم ۳۶ نفر و حتی بیشتر هم دستگیری داشته‏ایم. اما تا همین لحظه هم اخباری که به دست ما می‏رسد، حاکی از آن است که هنوز هم دستگیری‏‏‌هایی صورت می‏گیرد.

تعدادی از اعضا، تعدادی از مرتبطین و حتی کسانی که سابقاً عضو مجموعه بودند و دیگر هیچ ارتباطی با ما ندارند، ناپدید هستند. ما هنوز دقیقاً نمی‏دانیم به چه سرنوشتی دچار شده‏اند؛ آیا دستگیر شده‏اند و یا مخفی هستند. لذا آمار دقیقی وجود ندارد. اما تا به حال از دستگیری نزدیک به ۴۰ نفر مطمئن هستیم.

با توجه به این تعداد دستگیری‏ها، فعالیت‏های مجموعه فعالان حقوق بشر در حال حاضر به چه شکل ادامه پیدا می‏کند؟

مجموعه فعالان حقوق بشر پس از تغییر ساختاری‏ای که انجام داد، شکل کاری خود را به نوعی پیچیده‏تر کرد. البته به لحاظ کیفیتی تغییری در کار مجموعه‏ی فعالان ایجاد نخواهد شد. مجموعه با پیش‏بینی این شرایط و اتخاذ تدابیر مناسب، مانند گذشته دارد کار می‏کند و ضعفی در کار ایجاد نشده است.
اما به هرحال نیروی انسانی که دستگیر می‏شود و انسان‏هایی که بنا به فعالیت‏ گذشته، فعالیت کنونی و یا حتی ارتباط یا دوستی ساده با اعضا دستگیر می‏شوند،‌ بار انسانی و عاطفی برای مجموعه دارد. مجموعه از این بابت خیلی متأسف است. با توجه به ارتباطات قوی‏ای که در سراسر دنیا بین نهادهای حقوق بشری وجود دارد، تمام نیروی خود را برای دفاع از حقوق انسانی و امنیت افراد دستگیر شده به کار می‏گیرد.

تلاش‏هایی که به آن اشاره می‏کنید، منهای صدور بیانیه و یا انجام مصاحبه‏ها با رسانه‏های مختلف، شامل چه موارد دیگری خواهد شد؟ فکر می‏کنید ‏ مجموعه فعالان حقوق بشر چه کار عملی‏ای در جهت آزاد کردن اعضای خود می‏تواند انجام بدهد؟

تلاش مجموعه فعالان حقوق بشر لزوما برای آزادی اعضای خود نیست. این مجموعه از حقوق انسان‏ها و هرفعال حقوق بشری‏ای هم که عضو مجموعه نباشد دفاع می‏کند. اعضا و یا مرتبطان دستگیر شده نیز در کنار فعالین حقوق‏ بشری‏ای که عضویت مجموعه را ندارند، اما مجموعه از شرایط آن‏ها آگاه است و وضعیت‏شان را پی‏گیری می‏کند، قرار می‏گیرند.

حداقل ظرفیت‏‌هایی که برای این پیگیری‏ها وجود دارد این است که برای این افراد پرونده‏ای باز می‏شود، آخرین اطلاعات و اخبار مربوط به آن‏ها توسط تیم‏های مختلف جمع‏آوری و آنالیز می‏شود و به صورت یک فایل کامل در اختیار نهادهای حقوق بشری بین‏المللی مانند «سازمان دیده‏بان حقوق بشر» و «سازمان عفو بین‏الملل» قرار می‏گیرد.
در کنار آن هم بنا به ارتباطاتی که وجود دارد وضعیت‏شان پی‏گیری می‏شود تا نتیجه بگیریم.

خانواده‏ی برخی از این فعالان هم از احضار و بازداشت مصون نمانده‏اند. آیا مشخص شده که دلیل بازداشت افراد خانواده چه بوده است؟

تنها تحلیلی که می‏تواند وجود داشته باشد، این است که با این کار می‏خواهند اعضای مجموعه را وادار کنند که همکاری با این مجموعه را کنار بگذارند و غیرفعال شوند. مجموعه فعالان قبلاً هم شاهد چنین دستگیری‏هایی بوده است و تحت فشار قرار دادن نهادهای حقوق بشری با این ابزار، سابقه دارد.

سایت مجموعه فعالان هم اختلال چند ساعته‏ای پیدا کرد. آیا این اختلال به دلیل وجود مشکل فنی بود یا این که سایت مورد حمله قرار گرفته بود؟

هم‏زمان با دستگیری‏ها، سایت «هرانا» که خبرگزاری اختصاصی حقوق بشرمجموعه است و هم‏چنین سایت اصلی مجموعه، هر دو مورد حمله قرار گرفتند.
به دو شکل به این سایت‏ها حمله کردند؛ یک حمله به شکل فرستادن پیام زیاد برای باز شدن سایت بود که خودبه‏خود پهنای باند سایت را پایین آورد. سرور پایین آمد و تعطیل شد و در نتیجه سایت از دسترس خارج شد.

نوع دیگر حمله این بود که از طریق ای‏میل‏های مختلف به سروری که سایت‏های مجموعه بر آن سوار است، پیامی با این محتوا که این سایت‏ها تولید اسپم می‏کنند و مزاحمت ایجاد می‏کنند، ارسال می‏شد که باعث شد سرورها سایت را پایین بیاورند. اما با فعالیت تیم فنی، سایت‏ها مجدداً بالا آمدند و دارند کار می‏کنند.

«کنفرانس زنان»، از تاریخ ۲۷ فوریه تا ۱۲ مارس توسط سازمان ملل در نیویورک و تحت عنوان کنفرانس «پکن + ۱۵» برگزار می‌شود.

۱۵ سال پیش در کنفرانس «پکن ۱۲» موارد نگران کننده‌ای در جهان هم‌چون فقر، خشونت، آموزش، بهداشت، نقش زنان در رسانه‌ها، مشکلات کودکان خردسال به ویژه دختران و همچنین زنان و توسعه مطرح شد که این موضوعات محور بحث‌های کنفرانس‌های بعدی از جمله کنفرانسی است که اکنون در نیویورک آغاز شده و ادامه دارد.

رضوان مقدم، فعال جنبش زنان و کمپین یک میلیون امضا، که در این کنفرانس حضور دارد در مورد نحوه کار کنفرانس نیویورک به رادیو زمانه می‌گوید:

«در واقع دولت‌ها موظف می‌شوند مسائل زنان را مورد توجه قرار دهند و نقش سازمان‌های غیردولتی نظارت بر کار سازمان‌های دولتی در این زمینه است. وقتی بیانیه‌ها و دستورالعمل‌هایی صادر می‌شود و دولت ها آن را امضا می‌کنند، دولت‌ها موظف به اجرای آن می‌شوند و این‌جا است که تاثیر شرکت زنان خود را نشان می‌دهد.»

رضوان مقدم از فعالان کمپين يک ميليون امضا / عکس: آرش عاشوری‌نیا

رضوان مقدم با اشاره به این موضوع که زنان و فعالان حقوق زن در ایران، این آزادی عمل را ندارند که بتوانند نماینده‌ واقعی سازمان‌های غیر دولتی باشند که در ارتباط با زنان کار می‌کنند، می‌افزاید:

«ممکن است یک سری سازمان‌های غیر دولتی ظاهری باشند که به مسائل زنان به طور واقعی نپردازند و در این کنفرانس‌ها شرکت کنند، ولی خوشبختانه ما چند نفر که سال‌هاست در ارتباط با مسائل زنان کار می‌کنیم توانستیم در این کنفرانس شرکت کنیم. نهادهای غیردولتی شرکت کننده در این کنفرانس‌ها باید این اختیار را داشته باشند که وقتی دولت‌ها به تعهدات خود عمل نمی‌کنند آن‌ها را زیر سوال ببرند، اما در کشور ما چنین اتفاقی نمی‌افتد.»

کنفرانس نیویورک از میزگردها و پانل‌های مختلفی تشکیل شده که در برخی از آن‌ها فعالان جنبش زنان با ارائه سخنرانی و گزارش‌هایی به طور فعال شرکت دارند.

پروین اردلان، روزنامه نگار و فعال جنبش زنان، روز یکشنبه هفتم مارس در پانلی تحت عنوان «از رسانه‌های اجتماعی به عمل اجتماعی» سخنرانی کرد. پروین اردلان در بخش اول سخنانش از تجربه شخصی خود در مورد گذر از عمل رسانه‌ای به عمل اجتماعی صحبت کرد.

او در این زمینه به رادیو زمانه می‌گوید:

«بحث من در مورد موقعیت زنان در فضای سایبری بود. من در مورد تجربه کار مطبوعاتی و انجام کار مطالعاتی‌ام توضیح دادم، در مورد این که وقتی از عرصه مطبوعاتی وارد حوزه رسانه‌ای شدم، چقدر این فضا مردانه بود. ما تلاش می‌کردیم قبل از این که وارد فضای سایبری شویم فعالیت و مبارزه خود را در دنیای واقعی پیاده کنیم. من توضیح دادم که چگونه خودمان را توانمند کردیم تا وارد عرصه مدیا شویم، این که چگونه این فضای مردانه مقاومت می‌کند و ما چگونه توانستیم این فضای مجازی را عرصه خودمان کنیم.»

پروین اردلان در ادامه سخنان خود به توان‌مند شدن فعالان زن در عرصه رسانه‌های مجازی و هدف و نحوه بهره‌گیری زنان از دنیای مجازی می‌پردازد و می‌گوید:

«من از تجربه خودمان در سایت تریبون فمینیستی و زنستان گفتم، در مورد این که همیشه فیلتر می‌شویم اما چگونه توانستیم این عرصه زنانه را با مقاومت تا کنون حفظ کنیم. نکته‌ای که به آن اشاره کردم این بود که فعالیت‌های دیگران مثلا در فیس بوک و توییتر مهم بوده، ولی ما بیشتر تلاش کردیم تا واقعیت و جامعه واقعی ابزاری شود برای اطلاع رسانی به دنیا و این طور نیست که تصور کنند فقط در دنیای مجازی مثلا انقلاب توییتری رخ می‌دهد.»

پروین اردلان، فعال حقوق زنان

وی ادامه می‌دهد:

«کمکی که فضای مجازی به ما کرد این بود که رابطه داخل و خارج کشور را با هم افزایش داد و باعث شد ما در شبکه گسترده‌ای در ارتباط باشیم و تبادل اطلاعات کنیم و یک‌جور تماس چهره به چهره مجازی داشته باشیم و به سرعت از کارهای یک‌دیگر مطلع شویم. همان طور که ما در کمپین شکل شبکه‌ای داشتیم، فضای مجازی کمک کرد که این شکل غیرمتمرکز را در دنیای مجازی هم داشته باشیم.

در واقع تمام حرف من این بود که عرصه مجازی برای ما در عین حال که ویژگی‌های زنانه زیادی داشته، اما بیش از هر چیزی نقش اطلاع رسانی در بحث زنان و یک‌جور ارتقای توانمندی زنان در حوزه های نوشتاری، تکنولوژیکی و ارتباطی را داشته است.»

در کنفرانس زنان در نیویورک در پانل دیگری که محور بحث آن مسئله خشونت و فقر بود، تعداد دیگری از فعالان جنبش زنان شرکت داشتند.

رضوان مقدم یکی از فعالان شرکت کننده دراین پانل بود. او درباره گزارشی که در زمینه فقر و خشونت در ایران به این میزگرد ارائه شده، چنین می‌گوید:

«ما در مورد تمام ۱۲ محور نگران کننده پکن مطالبی تهیه کرده و گزارش دادیم. من در بخشی از این پانل شرکت دارم که محور اصلی صحبت‌ها خشونت و فقر است. انواع و اقسام خشونت‌ها در مورد زنان اعمال می‌شود که مهم‌ترین آن خشونت ناشی از قوانین تبعیض‌آمیز است.

در مورد فقر هم باید بگویم در قوانین ما مرد به عنوان مسئول خانواده شناخته می‌شود، منابع ثروت در دست مردان است و زنان به کارهای سطح پایین گماشته می‌شوند. ما در مورد این مسائل بحث کرده و گزارش‌هایی ارائه می‌دهیم.»

به گفته رضوان مقدم دعوت از فعالان جنبش زنان از جمله کمپین یک میلیون امضا برای شرکت در کنفرانس زنان نیویورک از طرف یک انجمن ایتالیایی شناخته شده و وابسته به سازمان ملل انجام گرفته است.
رضوان مقدم با اشاره به این که فعالیت این انجمن «زنان و توسعه» است، در مورد فعالیت این انجمن می‌گوید:

«ایدوس یک انجمن ایتالیایی زنان درتوسعه است که در کشورهای مختلف برنامه داشته، مثلا در غزه برای مشکل زایمان زنان کارگر کلینیک هایی ساخته، برای بهداشت باروری درفیلیپین فعالیت کرده، برای حقوق باروری در فلسطین کار کرده، در سوریه پروژه‌هایی برای توان‌مند سازی زنان اجرا کرده است و مهم‌تر این که در گذشته برای مسئولان کشور ما کلاس‌های آموزشی تشکیل داده که عده‌ای از مسئولان رده بالای کشور در آن شرکت داشتند، از جمله مشاور امور زنان آقای شاهرودی، آقای سردار طلایی، آقای دکتر اکبری معاون سلامت وبهداشت و خانم‌ها زهرا شجاعی و تندگویان کسانی بودند که از برنامه های این انجمن ایتالیایی بهرمند شدند.»

در کنفرانس نیویورک هیئت‌هایی که از طرف دولت‌ها حضور دارند به طور معمول با زنان متبوع کشورشان که از سوی سازمان‌های غیر دولتی و یا به طور مستقل شرکت کرده‌اند، تماس گرفته و در بحث‌ها نظرات آن‌ها را در مورد مسائل جویا می‌شوند. اما آن گونه که رضوان مقدم می‌گوید هیئت نمایندگی دولت جمهوری اسلامی خود را در دسترس قرار نمی‌دهد و پنهان می‌کند.

رضوان مقدم توضیح می‌دهد:

«دولت ما راه را بر گفت وگو می بندد و خودش را دور از دسترس فعالان واقعی جامعه نگه‌داشته است. وقتی حضور زنان کشورهای دیگر با ایران مقایسه می‌کنم، افسوس می‌خورم که چرا بسیاری از دوستان ما این‌جا نیستند تا از این فضا استفاده کنند.»

روز هشتم مارس، هفدهم اسفند، روز جهانی زن، خانم سیمین بهبهانی، بانوی شعر ایران و از فعالان همیشگی حقوق زنان توسط نیروهای امنیتی در فرودگاه تهران ممنوع الخروج اعلام شدند و از سفر ایشان به خارج از کشور جلوگیری به عمل آمد.

خانم سیمین بهبهانی، ٨٥ ساله، یکی از پنج زن برجسته از قاره‌ها و کشوهای مختلف بودند که به مراسم ویژه‌ی روز جهانی زن از سوی شهرداری پاریس دعوت شده بودند. زنانی از مکزیک، ایران، اسپانیا، الجزایر و سودان که به‌جز خانم بهبهانی همه‌ وارد پاریس شدند و در مراسمی که روز ٩ مارس در تالار شهرداری پاریس برپا می‌شود، حضور خواهند داشت.

خانم بهبهانی قرار بود ساعت ١١ روز دوشنبه ٨ مارس وارد فرودگاه اورلی پاریس شوند. اما چند ساعت پیش‌تر از آن از تهران اطلاع دادند که پس از گذشتن از گیت گمرک و مهر خوردن خروجی پاسپورتشان، دو مامور پاسپورت ایشان را گرفتند و تا ساعت ٥ بامداد، ایشان را در فرودگاه نگه داشتند و پس از پرسش‌هایی، به خانم بهبهانی اطلاع دادند برای گرفتن پاسپورتشان به دادگاه انقلاب مراجعه کنند.

با خانم شهلا شفیق، نویسنده و از فعالان دفاع از حقوق زنان در فرانسه در این باره گفت‌وگو کرده‌ام.

شما در جریان دعوت رسمی شهرداری پاریس و جلوگیری از خروج خانم بهبهانی قرار داشتید. خود شما چگونه با این خبر رو‌به‌رو شدید؟

می‌توانم بگویم خیلی بد؛ زیرا برای همه‌ی ما حضور، وجود، کلام و شعر خانم بهبهانی باعث شادی و غرور است به خصوص این‌که این هنر همیشه در خدمت دفاع از حق زنان بوده است و برای ما بسیار باعث خوشحالی و غرور بود که بتوانند در برنامه‌ی فردا حضور داشته باشند.

قرار بود برنامه‌ای با حضور زنانی از چند کشور برگزار شود که همه‌ آن‌ها، حتی زنی که از سودان هست، می‌آید و با این‌که می‌گویند در چنین کشور‌هایی مسائل خیلی زیادی هست، با این همه این خانم راهی پاریش شده است.

من فکر نمی‌کردم به هیچ عنوان برای خانم بهبهانی ممانعتی به وجود بیاید، زیرا صحبت بر سر این بود که ایشان به آن‌جا بیایند و ضمن تجلیل از ایشان، در مورد حق و حقوق، مبارزات و پیشرفت‌های زنان ایرانی صحبت کند. این صدا نتوانست به این‌جا برسد. البته این صدا هیچ‌وقت خاموش نخواهد شد؛ همچنان که نشده است. نه صدای زنان ایرانی خاموش شده است و نه خانم بهبهانی. قلم و کلام و بیان چیزی هست که نمی‌توان در زنجیر کرد. اما برای ما خبر خوبی نبود؛ مثل خبرهای دیگری که هر روز از ایران می‌شنویم.

شهلا شفیق

خانم شفیق شما تازه‌ترین گفت‌و‌گو را با خانم بهبهانی داشته‌اید. به ایشان چه مسئله‌ای را عنوان کردند برای این‌که جلوی آمدن‌شان را به پاریس بگیرند؟

آخرین پیغامی که خانم بهبهانی گذاشته بودند این بود که من با همه توان و قوا کوشش می‌کنم علی‌رغم بیماری بیایم. زیرا بیمار بودند و هفته‌ی پیش کنترل پزشکی داشتند. من حتی به ایشان می‌گفتم که اگر مسئله‌ی سلامتی‌تان خیلی مهم‌تر است صرف نظر کنید. ولی می‌گفتند من چون قولی داده‌ام و دوست دارم کار مثبتی انجام دهم، حتما می‌آیم.

قرار بود که امروز ساعت دوازده و نیم برسند ولی زنگ زدند و گفتند که در هر حال نشد و در حالی که کارت سوار شدن به هواپیما را گرفته بودند، مامورانی با لباس شخصی پاسپورت ایشان را ضبط کردند و گفتند که شما ممنوع‌الخروج هستید.

به هر حال ما نگرانیم و فکر می‌کنیم در این حالت بیماری و سن و سالی که هستند و اساسا در مقام و موقعیتی که هستند، چنین حرکاتی کاملا غیر‌عادی است. هر‌چند در مملکت ما چندان عجیب نیست.

من امروز صبح که صدای خانم بهبهانی را شنیدم، مجموعه‌ی احساسات و تصویر‌های بود که به ذهن من هجوم می‌‌آورد، از جمله چهره‌ی زنان و مردانی که آن‌جا در بند هستند؛ کسانی مثل خانم بهاره هدایت که هر بار کلامشان را می‌شنوید تکان می‌خورید، آقای قاسمی کرمانشاهی که در موقعیت دشواری است، امید منتظری و بقیه‌ی زندانیانی که از زن و مرد، به خاطر حقوق اولیه‌ی انسانی‌شان در زندان هستند. حالا که دیگر تبعید درونی را هم انجام می‌دهند!

ما هم که در خارج از کشور سال‌هاست در تبعید هستیم، گرچه قلبمان همراه مملکت‌مان است و طبیعتا همه‌ی آرزو‌ها، شادی‌ها و همه‌ی انرژی‌های مثبت را به سمت آنان می‌فرستیم، در هر حال این‌جا این برنامه برگزار و پیغام خانم بهبهانی خوانده خواهد شد و مسئله‌ی ایران هرچه بیشتر مطرح خواهد شد.

خانم بهبهانی چهره‌ی خیلی مهمی برای کشور ما هستند و به طور کلی به عنوان بانوی شعر ایران همیشه، نبض تاریخ ما در این شعر است.

به‌خصوص در این دوره‌ی اخیر نبض شعر خانم بهبهانی را حس می‌کنید که چه‌قدر ملتهب می‌زند. ما برای ایشان آرزوی سلامتی می‌کنیم و خیلی متاسفیم و امیدواریم که اذیت نشده باشند؛ هر‌چند بعد از ٢٤ ساعت دوندگی انسان به فرودگاه برود و با این توهین رو‌به‌رو شود اذیت خواهد شد. ولی امیدواریم ایشان را راحت بگذارند و مسئله‌ی مراجعه به این طرف و آن طرف را به ایشان تحمیل نکنند.

می‌دانید که یکی از ویژگی‌های خانم بهبهانی و شعر ایشان، آمیختگی با احساسات آزادی‌خواهی است که در تمام این سال‌ها نمونه بوده است، نظر شما چیست؟

من فکر می‌کنم وجود، شعر، قلم و سخن خانم بهبهانی، در جایی که می‌خواهند زنان و قلم زنان را در بند کنند و اساسا آزادی بیان را برنمی‌تابند، بسیار مهم است. وجود هنرمندانی که در تار و پود کلام‌شان این حرف هست، بسیار مهم است. ویژگی خانم بهبهانی این است که احساس وجودشان، در تار و پود کلامشان است؛ مثلا شعر «کولی‌وار»‌های ایشان است که از جمله بهترین کار‌های ایشان است و می‌گوید:

کولی! به حرمت بودن، بايد ترانه بخوانی
شايد پيام حضوری، تا گوش‌ها برسانی
دود تنوره ديوان، سوزانده چشم و گلو را
برکش ز‌وحشت اين شب، فرياد اگر بتوانی
کولی! به شوق رهايی، پايی بکوب و به ضَربش
بفرست پيک و پيامی، تا پاسخی بستانی
بر هستی تو دليلی، بايد ضمير جهان را
نعلی بسای به سنگی، تا آتشی بجَهانی
اعصارِ تيره ديرين، در خود فشرده تنت را
بيرون گرا که چو نقشی، در سنگواره نمانی
کولی! برای نمردن، بايد هلاکِ خموشی
يعنی به حرمتِ بودن، بايد ترانه بخوانی

چه پیام و کلامی از این رسا‌تر و شیواتر برای همه‌ی ما در زبان شعر است، سخن خانم بهبهانی را به گوش جان می‌گیریم، برای نمردن، باید هلاک خموشی! و ما نه در ایران و نه این‌جا خاموش نخواهیم نشست. رویدادهای اخیر این را ثابت کرده است که این روند تند یا آهسته، پیوسته ادامه خواهد داشت.

کانون مدافعان حقوق بشر دومین نامه خود خطاب به جناب آقای لاریجانی، ریاست قوه قضائیه جمهوری اسلامی ایران را ۱۸ اسفند ۱۳۸۸ منتشر کرد. کانون مدافعان حقوق بشر در این نامه ضمن اعتراض شدید نسبت به صدور و اجرای احکام اعدام به ویژه در مورد بازداشت شدگان پس از انتخابات از مقام ریاست قوه قضائیه مصرا و موکدا خواستار توقف اعدام محکومان به مرگ و ممانعت از صدور احکام اعدام برای معترضان نسبت به انتخابات شده است. کانون مدافعان از ریاست قوه قضائیه سوال نموده که آیا نسبتی بین احکام صادره و اتهامات محکومان به اعدام وجود دارد یا این اقدام شائبه رفتار سیاسی را در قوه قضائیه مطرح می‌کند؟

به نام خدا
جناب آقای لاریجانیریاست محترم قوه قضائیهجمهوری اسلامی ایرانبا سلام و احترام

همان‌گونه که حضرتعالی مستحضرید در پی حوادث پس از انتخابات بیش از ۱۳ حکم اعدام توسط دادگاه‌ها برای معترضان صادر شده که متاسفانه تا کنون ۲ حکم اجراء شده است.

آن‌چه موجب نگارش این نامه خدمت جنابعالی شد، انتشار اخبار مبنی بر تداوم صدور احکام اعدام و از جمله صدور حکم اعدام برای دانشجوی جوان؛ محمد امین ولیان است که گفته شده، متهم است در روز عاشوا سنگ در دست داشته است.

مطلع هستید که ایران یکی از کشورهایی است که متاسفانه هنوز احکام اعدام صادر و اجراء می‌شود و طی سالهای اخیر رتبه دوم در جهان در امر اعدام و رتبه اول در امر اعدام کودکان
زیر ۱۸ سال را داشته است. در حوادث هشت ماه اخیر نیز شاهد نقض مکرر و شدید حقوق بشر در گستره ای وسیع بودیم که موجب آسیب دیدن هزاران خانواده ایرانی شده و بسیاری از این صدمات نیز جبران ناپذیر می باشد.

از جمله مواردی که هرگز جبران نخواهد شد ، جان باختن ده‌ها تن از هم‌وطنان بی‌گناه‌مان است که برخی در خیابان‌ها و برخی در بازداشتگاه‌های غیر قانونی و در شرایط غیر انسانی و برخی نیز با صدور احکام اعدام جان خود را از دست داده‌اند.

این در حالی است که جان باختگان بعضا حتی معترض به انتخابات هم نبودند، اما در خیابان‌های شهرها مورد اصابت گلوله و یا ضرب و شتم شدید و خشونت‌های غیر قابل تصور قرار گرفتند و جان خود را از دست دادند و البته برخی نیز معترضان مسالمت‌جویی بودند که در مقابل اعتراض آرام و مدنی، گلوله و باتوم و شکنجه و مرگ را دیدند.

جای شگفتی است که قاتلان جوانان پاک این سرزمین که در کهریزک و کوی دانشگاه فاجعه آفریدند، در آرامش و امنیت کامل به سر می‌برند و جوانانی که در راهپیمایی‌های مسالمت‌آمیز حضور یافته و قطعا در مقابل شدت رفتار خشونت‌طلبانه ماموران و لباس شخصی‌ها که از مصونیت آهنین برخوردارند، برای دفاع از خود و یا حتی در اثر هیجانات جوانی و اعتراضی سنگ در دست گرفته ، محارب شناخته شده و شدیدترین مجازات ، یعنی اعدام برایشان صادر می‌گردد.

سوال اینجاست که بین این احکام غیر قابل بازگشت و جبران ناپذیر و رفتار مسالمت آمیز معترضان نسبتی شرعی، عقلی، منطقی و قانونی وجود دارد؟ آیا صدور چنین احکامی شائبه رفتار سیاسی در قوه قضائیه را تشدید نمی‌کند؟

بدیهی است حضرتعالی که عالم به احکام اسلامی هستید همچون هر انسان خداجوی و حقیقت طلب نمی‌توانید بر اساس مبانی اسلام که صادر کنندگان چنین احکامی نیز مدعی آنند، مدافع و توجیه کننده چنین احکامی باشید ودر مقام ریاست قوه قضائیه که پاسدار عدالت و اجرای آن است نمی‌توانید سکوت پیشه کنید.

ریاست محترم قوه قضائیه

نیک مستحضرید که بر اساس قوانین کشور نیز صدور چنین احکامی توجیه نداشته و یقینا رفتاری ضد انسانی و مخالف شرع و انسانیت به شمار می آید. اگر چنین رفتاری از سوی برخی جریانات ناشی از شرایط سیاسی ایران و در راستای ایجاد رعب و وحشت در جامعه نیز اعمال می‌شود، باز راهی به خطاست، چرا که صدور و اجرای احکام اعدام موجب آزردگی وجدان جامعه و ایجاد نارضایتی و بدبینی نسبت به حکومت در میان مردم و اوج گیری اعتراضات اجتماعی خواهد شد، که بی شک به نفع هیچ کس نیست.

کانون مدافعان حقوق بشر ضمن اعتراض شدید به صدور احکام اعدام و اجرای عجولانه این احکام ناعادلانه مصرا وموکدا از حضرتعالی تقاضا دارد با توجه به شرایط حساس و خطیر کشور چه در عرصه داخلی و چه در عرصه بین المللی و منطقه از صدور و اجرای احکام سنگین از جمله اعدام جلو گیری نمایید و برای احکام صادر شده نیز تدبیری بیندیشید و با تداوم آزادی زندانیان سیاسی که امری پسندیده و ضروری برای جامعه ایران است و از سوی قوه قضائیه در پیش گرفته شده است، شادی و امید را در آستانه عید نوروز به خانواده های هموطن ایرانی خود فراهم آورید.

باسپاس
شیرین عبادی
رئیس کانون مدافعان حقوق بشر

مغز وال‌ قاتل یا به اختصار «اورکا» (Orca) با ۶.۸ کیلوگرم وزن، از لحاظ ابعاد دومین رتبه را بین پستانداران آبزی داراست. مشخص نیست این هیولاها همانند انسان هیچ بهره‌ای از سلول‌های حافظه‌ای برده‌اند یا خبر؛ اما چندی پیش، پژوهش‌گران موفق به کشف ساختار پیچیده‌ و ویژه‌ی مغز اورکا، برای احساس و تحلیل محیط آبی پیرامون‌‌اش شده‌اند؛ حیوانی که گاه علی‌رغم این هوش سرشار، احساسات شدیداً متناقضی در برابر انسان بروز می‌دهد؛ همچون اورکای غول‌پیکر «تیلیکوم» که چندی پیش سومین قتلش را در استخر پارک SeaWorlds اورلاندو مرتکب شد.

وال قاتل. طبق پژوهشی که در سال 2001 منتشر گردید؛ این جاندار، پس از انسان باهوش‌ترین موجود زنده است

همیشه دانشمندان می‌کوشیده‌اند اطلاعات گرانبهایی از زبان مشترک وال‌های قاتل حین تبادل تجربیات‌شان از شکار و انتقال رفتارهای خاص، که طی نسل‌های متمادی – احتمالاً طولانی‌تر از پیشینه‌ی هر جاندار دیگری به جز انسان – میان‌شان برقرار است را کسب نموده و نهایتاً از آن رمزگشایی کنند. اما اخیراً آن‌ها در جست‌و‌جوی مدرکی برای توجیه دلیل اقدام برخی از این آبزیان به قتل انسان می‌گردند؛ هرچند مواجهه‌ی مصیبت‌بار بزرگ‌ترین، نیرومندترین و شاید زیرک‌ترین شکارچی درنده‌ای که سال‌ها اسیر استخر و به‌دور از خانواده‌ی پرجمعیتش بوده، با انسان؛ آنقدرها هم شگفت‌انگیز نیست.

ارتباط مستقیم با وال‌های قاتل اسیر، از بیست و چهارم فوریه به دنبال حمله‌ی دلخراش یک اورکای نر سابقه‌دار با نام تیلیکوم، به مربی چهل‌ساله‌اش؛ «داون برانچیو» در استخر پارک آبی SeaWorlds شهر اورلاندو، به حالت تعلیق درآمده است. دکتر «لوری مارینو»؛ از اعضای مجموعه‌ی عصب‌شناسی و زیست‌شناسی رفتاری دانشگاه اموری آتلانتا می‌گوید: «سعی نمی‌کنم آنچه در ذهن آن وال بوده را دوباره حدس بزنم؛ اما اگر بحث از این باشد که آیا وال‌ها به آن اندازه استعداد خشمگین شدن، حمله‌ی آگاهانه به یک انسان و یا آگاهی از آنچه که انجامش می‌دهند را دارند یا خیر؛ یقین داشته باشید که جوابم بله است».

با سال‌ها پژوهش‌ دشوار و کسل‌کننده، دانشمندان تا حدی وال‌های قاتل را شناخته‌اند؛ اما بیشتر از آن دریافته‌اند که چقدر اطلاعاتمان از این موجود اندک است. اول از همه حتی نمی‌دانیم آن‌ها را دقیقاً چگونه می‌نوان دسته‌بندی نمود؛ حیواناتی که در اقیانوس‌های جهان شنا می‌کنند و بیشتر از هر وال، دلفین و یا گرازماهی دیگری پراکنده‌اند؛ آنگونه که با موشکافی‌های دقیق، دست‌کم می‌توان به سه دسته تقسیم‌شان نمود: اورکاهای ماهی‌خوار یکجانشین، اورکاهای درنده‌ی آب‌های ساحلی و دسته‌ی سومی که آب‌های ژرف را برای سکونت انتخاب می‌کنند.

عادات غذایی، زبان، روش شکار و آداب ارتباط با دیگر آبزیان در این سه دسته به شدت متفاوت است و ظاهراً هیچ‌گونه ارتباط گسترده‌ای هم میان‌شان نیست. دکتر «براد هنسون»؛ زیست‌شناس سازمان ملی علوم اقیانوسی و جوی (NOAA) ایالات متحده در سیاتل اینچنین می‌گوید: «اگر الگوهای کاری‌شان متفاوت از هم باشد، آن‌ها را در انواع مختلفی قلمداد می‌کنیم».

اما DNA این موجودات، تاکنون داستان متفاوتی را نقل کرده‌ است. علی‌رغم گستردگی ژنتیکی فراون موجود میان گونه‌های زیستی متفاوت که همچون درختی با شاخه‌های پهناور است؛ این وال‌ها به جز عدم تطابق گاه‌به‌گاهی ژن‌ها در موارد استثنائی، تقریباً همچون یک ساقه‌‌ی واحدند و از این‌رو هنسون که خود از مجریان پروژه‌ی فهرست‌بندی وال‌های در معرض خطر مقیم آب‌های شمال غرب ایالات متحده بوده، می‌گوید: «این بسیار، بسیار عجیب است».

دانشمندان معتقدند اگر تنوع ژنتیکی، پاسخ‌گوی تفاوت‌های فاحش دیده‌شده در میان انواع وال‌های قاتل نباشد؛ نقش مغز بسیار بزرگ‌شان در این پدیده‌ را نمی‌توان نادیده گرفت. حیوانات بزرگتر، اغلب توده‌های سلولی وسیع‌تری درون مغزشان دارند؛ اما دانشمندان نسبت وزن مغر به وزن بدن را به‌عنوان معیار تقریبی هوش آن جاندار قلمداد می‌کنند.

بدین‌ترتیب هوش انسان، ۷ و هوش اورکاها همانند شامپانزه‌ها، ۲.۵ برابر میانگین هوشی حیات وحش است؛ هرچند از نگاه برخی دانشمندان، صرفاً با تکیه بر نسبت وزنی مغز، تا حد زیادی از توان تفکر پستانداران دریایی عظیم‌الجثه را نادیده گرفته‌ایم. به‌عبارت دیگر هوش اورکاها، به مراتب از آنچه ابعاد مغزشان به ما می‌گوید؛ بیشتر است.

داون برانچیو، حین تمرین با اورکای تیلیکوم. همین اورکا چندی پیش او را در آکواریوم شهر اورلاندو به قتل رساند

پروفسور «هال وایت‌هد»؛ زیست‌شناس دانشگاه دالهوزی شهر نیو اسکاتیای کانادا، طی انتشار پژوهشی جنجال‌برانگیز در سال ۲۰۰۱، مدعی شد هیچ جانداری به جز انسان از اورکاها باهوش‌تر نیست. وی می‌گوید: «فرهنگ، یعنی آموختن از دیگران. رفتار حیوانات فرهنگ‌محور، از آن‌هایی که همه‌چیزشان را ژنتیک تعیین می‌کند متفاوت است». او فراگیری روش‌های دشوار و خطرناک شکار که توسط پژوهش‌گران مستقر در جزایر جنوبگان دیده شده را مثال بارز فرهنگ جاری میان وال‌های قاتل می‌داند.

طبق مشاهدات این پژوهش‌گران، وال مادر، کودکش را برای تعقیب خوک‌های آبی به ساحل هل می‌دهد و گاه اندکی بعد مجبور می‌شود فرزند به‌گل‌نشسته‌اش را از خشکی به آب بکشاند. وایت‌هد می‌گوید: «آن‌ها روش‌های مخصوص به خودشان را دارند که از مادر و دیگر نزدیکان‌ خود آموخته‌اند. وال‌های قاتل همچنین حیواناتی کاملاً محافظه‌کارند و اگر از این طریق کارها را انجام دهند؛ آنگاه تمایلی به تغییر روش خود ندارند». وی معتقد است ویژگی‌ آخر، در خصوص اورکاهایی که به اسارت درآمده‌اند از اهمیت زیادی برخوردار است.

او اضافه‌می‌کند: «برای هر حیوان فرهنگ‌محور، خصوصاً از یک فرهنگ محافظ‌کار، این [اسارت] شدیداً دشوار است».

توانایی مکالمه‌ی اورکاها به‌وسیله‌ی سوت و نداهای ضربان‌مانند؛ و نیز «دیدن‌»شان از طریق ارسال کلیک‌های صوتی همانند یک سونار، خصوصیتی است که برای همه‌ی محققین جالب توجه بوده است. بسیاری از پستانداران باله‌دار دریایی – شامل دلفین، نهنگ و گرازماهی – تا حدی مجهز به چنین قابلیت‌هایی‌اند؛ اما اورکاها طی نسل‌های متوالی، زبانی پیچیده و محلی را آموخته‌اند که همین امر حیرت پژوهش‌گران را برانگیخته است.

پروفسور «ویتلو آو» از مجموعه‌ی پژوهشی پستانداران دریایی دانشگاه ایالتی هاوایی، اخیراً با اتمام یک برنامه‌ی پژوهشی، مشخص نمود که اورکاها، سامانه‌ی ردیابی صوتی‌شان را نه‌فقط جهت جستجوی ماهی در آب‌های گل‌آلود و تشخیص ماهی قزل‌آلا؛ که برای شناسایی عذای محبوب‌شان، یعنی «ماهی آزاد چینوک» نیز به‌کار می‌گیرند. آو می‌گوید: «آن‌ها ماهی آزاد چینوک را از فاصله‌ی دوری – تقریباً نصف زمین فوتبال – تشخیص داده و قادرند ردیاب صوتی خود را برای تشخیص، تعقیب و نهایتاً شکارشان به‌کار برند».

دکتر «سم ریج‌وی»؛ عصب‌شناس زیستی و دامپزشک پژوهشی بنیاد ملی پستانداران دریایی سن‌دیه‌گوی کالیفرنیا، معتقد است مغز اورکا حاوی مقادیر کمتری از قشر مخی - توده‌ی خاکستری‌رنگی که مسئول خاطرات، توجه و تفکر است - نسبت به مغز انسان می‌باشد؛ اما در عوض «آکسون‌های میلین‌دار» قطوری را داراست که به‌عنوان بزرگراه تکانه‌های عصبی به حساب می‌آیند. او می‌گوید:

«شبیه‌ به رایانه‌ای است که شاید حافظه‌ی کمی داشته باشد، اما مجهز به سیم‌های بزرگتری است. هر چه آکسون (سلول عصبی) بزرگتر باشد، سرعت مخابره‌ی تکانه‌های عصبی بیشتر خواهد بود».

دکتر «پاتریک هوف»؛ قائم‌مقام دپارتمان عصب‌شناسی آموزشگاه پزشکی مونت‌سینای نیویورک، به طور خلاصه مغز اورکا را بسیار بزرگ و با ظرفیت‌های هنگفت می‌داند. اما اینکه چنین ظرفیتی عامل استعداد قتل آگاهانه‌ی یک انسان است، چیزی است که به‌عقیده‌ی وی هنوز آن را نمی‌توان به اثبات علمی رساند.

او می‌گوید: «در نگاه اول حیوانی وحشی است و درنده‌خویی‌اش به خوبی شناخته شده. احتمال دارد در شرایط استرس، اسارت و یا استرش ناشی از اسارت، برخی از این رفتارها بروز داده شود».

مارینو از رشد مناسب یک اورکای منزوی و به دور از آب‌های پهناور اقیانوس‌های جهان و دورافتاده از محیط اجتماعی خانواده‌ی وسیع‌اش – از پدربزرگ و مادربزرگ‌ تا نوزادان – ابراز شگفتی می‌کند. او می‌گوید: «زندگی در یک استخر و سرگرم‌سازی هرروزه‌ی مردم طی ۲۷ سال، هر کسی را دیوانه می‌کند».

چه شد که مفهوم جامعه‌ی هم‌جنس‌گرایان در ذهن من شکل گرفت؟

وقتی شانزده هفده ساله بودم همیشه این تصور را داشتم که در آینده با یک پسر زندگی می‌کنم. هم‌دیگر را نوازش می‌کنیم و دوست می‌داریم. در ذهنم یک زندگی رویایی ساخته بودم. با آن پسر حرف می‌زدم و به جای او هم حرف می‌زدم. فکر می‌کردم که چه جاهایی با هم می‌رویم، خانه‌مان چه شکلی است و نظایر این.

بعدها از طریق اینترنت با سایت گی‌ایران آشنا شدم. آن‌جا هم‌جنس‌گرایان ایرانی پیغام می‌نوشتند. در این زمان بود که ذهن من از حالت من و یک پسر دیگر خارج شد و خود را در میان جمعی دیدم که هم‌احساس من بودند. حس کردم به بیش از یک نفر اهمیت می‌دهم. حس کردم دوست دارم بدانم حال بقیه چطور است، چه کار می‌کنند، رابطه‌شان با دوست‌شان چطور است.

بعدها با دوستان همجنس‌گرای‌ام بیرون می‌رفتم، رستوران می‌رفتیم، مهمانی می‌رفتیم. به زندگی آن‌ها اهمیت می‌دادم و آن‌ها هم همین طور، به زندگی من و مسایل من اهمیت می‌دادند. من که تمام زندگی‌ام را تنها مانده بودم و نمی‌توانستم رابطه نزدیکی با دوستان‌ام داشته باشم این احساس را پیدا کردم که دیگر تنها نیستم. موضوع مشترکی دارم که دوست دارم با بقیه در میان بگذارم. به صحبت‌های آن‌ها اهمیت می‌دادم و لذت می‌بردم.

از طرفی با چیز دیگری هم آشنا شدم و آن درد و رنجی بود که سایر هم‌جنس‌گرایان داشتند که در بسیاری من هم با آن‌ها همدرد بودم. برای مثال ما به‌خاطر رفتارمان مسخره می‌شدیم. جدی گرفته نمی‌شدیم. مجبور بودیم نقش بازی کنیم. با خانواده‌مان مشکل داشتیم. می‌ترسیدیم دیگران بفهمند همجنس‌گرا هستیم. از نقش بازی کردن خسته بودیم. از طرفی با دستاوردهای هم‌جنس‌گرایان در غرب آشنا شدم. شاهد بودم که کشورهای غربی و شرقی یکی پس از دیگری ازدواج هم‌جنس‌گرایان را به رسمیت می‌شناسند. تشکل‌های هم‌جنس‌گرایان به صورت علنی فعالیت می‌کنند و مسائل‌شان را مطرح می‌کنند.

در همین ایران می‌دیدم که بعضی هم‌جنس‌گرایان توانستند زندگی خوبی داشته باشند. دیدم که بعضی از پدر و مادرها می‌دانند که فرزندشان همجنس‌گرا است و با شریک زندگی‌اش در یک خانه زندگی می‌کند و مثل هر زوج دیگری کار و زندگی خودشان را دارند.

همه‌ی این‌ها باعث شد یک سری احساسات جمعی که از رنج‌ها و خوشی‌های هم‌جنس‌گرایان تشکیل شده بود در من بیدار شود. خودم را با هم‌جنس‌گرایان دیگر در یک پیوند عمیق می‌دیدم. پس از حدود دو سال و در سن بیست‌سالگی مفهومی به عنوان جامعه‌ی هم‌جنس‌گرایان در ذهن من به صورت بسیار پر رنگی نقش بست.

رویاهای من در باره‌ی جامعه‌ی هم‌جنس‌گرایان چه بود؟

سال‌های ۱۳۷۹ تا حوالی ۱۳۸۲ تا جایی که شاهد بودم هم‌جنس‌گرایان کم کم به صورت گسترده هم‌دیگر را پیدا می‌کردند. یکی از دلایلش شرایط اجتماعی بود و دلیل دیگر، که مهم‌تر نیز بود اینترنت بود.

آن روزها خیلی هوای هم را داشتیم. جمع‌های متعددی داشتیم و همه با هم تلفنی در ارتباط بودیم. از حال هم باخبر بودیم. به مسایل هم اهمیت می‌دادیم. تجربیات‌مان را با هم در میان می‌گذاشتیم. خلاصه خیلی هم‌بسته بودیم. حس درگروه‌بودن داشتم. فکر می‌کردم ما یک نیروی اجتماعی هستیم و می‌توانیم توان جمعی‌مان را به‌کار ببریم و در جهت منافع جمعی ازش استفاده کنیم. فکر می‌کردم می‌توانیم به‌هم کمک کنیم ولی چنین نشد. طولی نکشید که این خرده فرهنگ و جامعه کوچک و نوپا از هم گسسته شد.

شاید یکی از دلایل‌اش این بود که همه‌ی ما خیلی آشکارتر شده ‌بودیم. دیگر خانواده‌ها می‌دانستند هم‌جنس‌گرا هستیم. دوستان‌مان می‌دانستند. فامیل می‌دانست. همکاران می‌دانستند. دیگر احساس تنهایی و انزوا را به آن صورت سابق نداشتیم.

هم‌جنس‌گرا بودن برای‌مان یک چیز عادی شده بود. بخشی از پیوند ما هم‌جنس‌گرایان که از منزوی بودن و رانده بودن از جامعه و مخفی بودن شکل گرفته بود پاره شد و آن گروه‌ها از هم گسستند. هر کس با پارتنرش یا پارتنرهایش به کناری رفت و وبلاگی به پا کرد و شعر گفت و مقاله نوشت و بیانیه نوشت.

دیگر از حال هم خبر نداشتیم. تلفن هم را نداشتیم. دور هم جمع نمی‌شدیم. تجربیات‌مان را با هم قسمت نمی‌کردیم. درد دل نمی‌کردیم. وقتی به هم می‌رسیدیم وانمود می‌کردیم که همه چیز خوب است. سربسته حرف می‌زدیم. تعارف می‌کردیم. هم شکل جامعه‌ی دگرجنس‌گرا شدیم، در جامعه حل شدیم. این‌جا بود که فهمیدم انتظارم از جامعه‌هم‌جنس‌گرایان بسیار رویایی بوده. واقعیت‌ها چیز دیگری بودند. ما عده‌ای هم‌رزم نبودیم، پارتیزان نبودیم، فعال اجتماعی نبودیم. آن رویا در ذهن ماند و هنوز به واقعیت تبدیل نشده است.

انتظار من به‌عنوان یک هم‌جنس‌گرا از اکثریت جامعه ایران

۱- پذیرفتن واقعیتی به عنوان هم‌جنس‌گرایان در ایران

از نظر مجامع علمی و پزشکی معتبر (برای مثال (APA هم‌جنس‌گرایی یک بیماری روانی و اختلال نیست؛ هم‌جنس‌گرایی یک پدیده مدرن نیست؛ هم‌جنس‌گرایان به عنوان یک اقلیت در طول تاریخ و در سراسر زمین و در جوامع و فرهنگ‌های مختلف وجود داشته‌اند، ایران هم از این قاعده جدا نیست. اکثریت باید قبول کند که حضور هم‌جنس‌گرایان یک واقعیت است و نمی‌توان آن را انکار کرد.

چرا لازم است هم‌جنس‌گرایان به عنوان یک واقعیت اجتماعی پذیرفته شوند؟

انکار کردن واقعیت‌های اجتماعی در هر زمینه‌ای (از تغییر شرایط اجتماعی و سطح سواد زنان گرفته، تا اعتیاد و پیشرفت اجتماعی فرهنگی و وجود هم‌جنس‌گرایان) توان جامعه را در بررسی موقعیت‌ها، رویارویی با مسائل و نیازها، و انعطاف‌پذیری از بین خواهد برد. برای حفظ پویایی و سلامت جامعه چشم‌پوشی بر روی حقایق راهکار مناسبی نیست.

۲- پذیرفتن ظرفیت نقش مثبت هم‌جنس‌گرایان

به عنوان یک شهروند اقلیت، ما می‌توانیم از ظرفیت‌های فردی و اجتماعی خود در جهت فعالیت‌های مثبت در جامعه، برای مثال، اشتغال، مسئولیت پذیری اجتماعی، تعهد به قوانینی که منصفانه نوشته شده باشند و مشارکت در پاسداری از آن، مشارکت در امور ملی، برای مثال، دفاع از کشور و غیره استفاده کنیم. لازم است که این ظرفیت‌ها جدی گرفته شود و به آن بها داده شود.

چرا باید ظرفیت نقش مثبت هم‌جنس‌گرایان پذیرفته شود؟

زیرا در این صورت می‌توان از این ظرفیت استفاده کرد و در غیر ان صورت همیشه این امکان وجود خواهد داشت که هم‌جنس‌گرایان به عنوان یک اقلیت سرخورده و منزوی از ظرفیت‌های خود در مسیری به جز منافع عمومی استفاده کنند. بنابر این منافع اکثریت و اقلیت در این جهت است که نیروی فردی و اجتماعی هم‌جنس‌گرایان در جهتی قرار گیرد که برای همه سودمند باشد.

۳- دست برداشتن از سرکوب هم‌جنس‌گرایان

قوانین هم‌جنس‌گراستیز برچیده شود. دیدگاه‌های منفی اجتماعی به هم‌جنس‌گرایان اصلاح شود. فشار بر هم‌جنس‌گرایان و تلاش‌های بی فایده برای تغییر اقلیت همجنس‌گرا و به بردگی کشاندن ما متوقف شود. هیچ گونه تبعیضی در جامعه در قوانین در خانواده در محیط کار، بر اساس جنسیت و گرایش جنسی اجرا نشود.

چرا باید از سرکوب هم‌جنس‌گرایان دست برداشت؟

حمله و سرکوب و زیر فشار گذاشتن هم‌جنس‌گرایان عمدتن با دو هدف انجام می‌شود، یکی حذف هم‌جنس‌گرایان، و دیگری تلاش برای تغییر هم‌جنس‌گرایان. حذف هم‌جنس‌گرایان ممکن نیست به این دلیل که ما نه تنها فرزندان مردم دگرجنس‌گرا هستیم، بلکه به عنوان یک اقلیت اجتماعی، محصول جامعه و سبک زندگی اکثرت هستیم.

هم‌جنس‌گرایان تا زمانی که نسل بشر ادامه داشته باشد و راه حل پزشکی برای تعیین گرایش جنسی جنین پیدا نشود وجود خواهند داشت و فعلا راه حل عملی برای حذف کامل هم‌جنس‌گرایان وجود ندارد نتیجتا این تلاش بیهوده است.

تغییر گرایش جنسی هم بنا به نظر مجامع علمی ناممکن است و تلاش‌های نافرجام در این زمینه نتیجه‌ای جز ایجاد اختلالات روانی شدید در هم‌جنس‌گرایان نداشته است. این تلاش‌های بیهوده نتیجه‌ای جز صرف انرژی فردی و اجتماعی دوطرف دعوا نخواهد داشت.

کانون مدفعان حقوق بشر، صدور بیش از ۱۳ حکم اعدام برای بازداشت‌شدگان حوادث پس از انتخابات را اقدامی «غیرانسانی» دانست و خواستار توقف صدور چنین احکامی از سوی قوه قضائیه شد.

این کانون در نامه‌ای که خطاب به صادق لاریجانی، رئیس قوه قضائیه نوشته، از وی خواسته برای احکام صادر‌شده، «تدبیری» اندیشیده و زندانیان سیاسی را آزاد کند.

در پی حوادث پس از انتخابات، بیش از ۱۳ حكم اعدام توسط دادگاه‌ها برای معترضان صادر شده كه تاكنون دو حكم از آنها اجرا شده است.

علی‌محمد زمانی و آرش رحمانی‌پور، دو نفری هستند که حکم اعدام آنها چندی پیش در تهران به اجرا گذاشته شد.

شیرین عبادی به عنوان رئیس کانون مدافعان حقوق بشر در نامه خود، با ابزار نگرانی از صدور حکم اعدام برای محمدامین ولیان، دانشجوی ۲۰ ساله دانشگاه آزاد دامغان، از آقای لاریجانی پرسیده که «آیا صدور چنین احكامی، شائبه رفتار سیاسی در قوه قضائیه را تشدید نمی‌كند؟»

خانم عبادی نوشته که رئیس قوه قضائیه نمی‌تواند «مدافع و توجیه‌کننده» چنین احکامی باشد و در مقابل آن «سکوت» کند.

رئیس کانون مدافعان حقوق بشر در بخش دیگری از نامه خود از اینکه «قاتلان جوانان كه در كهریزك و كوی دانشگاه فاجعه آفریدند، در آرامش و امنیت كامل به سر می‌برند»، اما برای جوانان معترض، به اتهام محاربه، حکم اعدام صادر می‌شود، اظهار شگفتی کرده است.

در این نامه همچنین، به کشته و زخمی شدن تعدادی از معترضان، در جریان ناآرامی‌های هشت ماه گذشته اشاره شده و آمده است که این مسائل، تاثیر «جبران‌ناپذیری» به همراه داشته است.

در جریان ناآرامی‌های پس از انتخابات، بر اساس آمارهای دولتی، دست‌کم ۴۰ تن کشته و ده‌ها نفر دیگر زخمی شدند.

طی این مدت، صد‌ها فعال سیاسی، اجتماعی و روزنامه‌نگار نیز بازداشت و محاکمه شده‌اند.

علی لاریجانی در واکنش به اظهارات ژنرال دیوید پتریوس، فرمانده نیرو‌های آمریکایی در خاورمیانه، دولت آمریکا را دولتی «آدم‌کش و اوباش» خواند.

ژنرال دیوید پتریوس گفته که جمهوری اسلامی با سرکوب معترضان به نتیجه انتخابات، به سمت «اوباش‌سالاری» حرکت می‌کند.

علی لاریجانی

به گزارش امروز سه‌شنبه خبرگزاری فارس، آقای لاریجانی این اظهارات فرمانده آمریکایی را «توهین‌آمیز و سخیف» دانسته و ایالات متحده را به «دسیسه‌چینی» در منطقه متهم کرده است.

به گفته رئیس مجلس شورای اسلامی، اظهارات آقای پتریوس به خاطر «ناراحتی» از «نفرت عمومی ملت‌های منطقه» از اقدامات آمریکا ایراد شده است.

لاریجانی افزوده که دولت آمریکا در عراق، افغانستان، غزه، زندان ابوغریب و گونتانامو «فجایع سبوعانه‌ای» مرتکب شده است.

رئیس مجلس اظهار داشت که مقام‌های آمریکایی با «عربده‌کشی‌ بیشتر خود را زبون معرفی می‌کنند.»

ژنرال پتریوس در گفتگو با برنامه فرید زکریا در شبکه تلویزیونی سی‌ان‌ان افزوده که جمهوری اسلامی از حکومت «روحانیون» در حال تبدیل شدن به حکومت «اوباش‌ها و بی‌سر و پاها» است.

هیلاری کلینتون، وزیر خارجه آمریکا نیز پیش از این گفته بود که ایران در حال تبدیل شدن به یک دیکتاتوری نظامی است.

تنش‌ها میان ایران و آمریکا پس از شکست مذاکرات تبادل سوخت هسته‌ای میان تهران و غرب در ماه‌های اخیر افزایش یافته است.

آمریکا با اعتراض به «سرکوب» معترضان در ایران از سوی نیرو‌های نظامی، همزمان تلاش‌ها برای اعمال دور جدید تحریم‌ها علیه جمهوری اسلامی را آغاز کرده است.

ایران نیز با متهم کردن آمریکا به دخالت در امور داخلی خود، اعلام کرده که تحریم‌ها هیچ تاثیری بر تهران و مناسباتش با سایر کشور‌ها نخواهد گذاشت.

نخستین جلسه دادگاه رسیدگی به پرونده ۱۲ تن از متهمان وقایع بازداشتگاه کهریزک برگزار شد.

به گزارش امروز سه‌شنبه خبرگزاری ایلنا، این جلسه به ریاست قاضی محمد مصدق، در محل سازمان قضایی نیروهای مسلح به صورت غیرعلنی برگزار شد.

در این جلسه، اولیای دم و سایر شاکیان پرونده، وکلای آنان و تمامی متهمان حضور داشتند.

پیش از این وب‌سایت تابناک، متهمان پرونده کهریزک را چند مامور ارشد نیروی انتظامی معرفی کرده بود.

در آغاز جلسه دادگاه، محمد مصدق گفت که هدف از رسیدگی به این پرونده، «کشف حقیقت و اجرای عدالت» است و محاکمه چند مامور به معنای نادیده‌گرفتن «زحمات نیروی انتظامی» نیست.

وی با ممنوع اعلام کردن انتشار محتویات جلسات دادگاه، افزود: «بخشی از محتویات پرونده دارای اطلاعات و مطالبی است که انتشار آن منافی نظم عمومی جامعه و مخل انتظام مملکتی است.»

در ادامه جلسه، کیفرخواست صادره برای ۱۲ متهم پرونده از سوی منشی دادگاه قرائت و سپس اتهامات از سوی ریاست دادگاه به متهمان تفهیم شد.

در ادامه، نماینده دادستان به دفاع از کیفرخواست پرداخت و به دنبال آن پدر محمد کامرانی و سایر شاکیان پرونده، شکایت خود را مطرح کردند.

محمد کامرانی، ۱۸ ساله، روز ۱۸ تیرماه در حوالی میدان ولی‌عصر بازداشت شد و پس از انتقال به بازداشتگاه کهریزک، ۲۵ تیرماه بر اثر شکنجه‌های وارده در این بازداشتگاه جان باخت.

بر اساس گزارش‌های رسمی، برخی از بازداشت‌شدگان حوادث پس از انتخابات، به بازداشتگاه کهریزک که در جنوب تهران واقع شده، منتقل شده‌ بودند.

گزارش‌های کمیته ویژه مجلس و سازمان‌ قضایی نیرو‌های مسلح تائید کرده‌اند که در این بازداشتگاه، با دستگیرشدگان «رفتارهای خشنی» صورت گرفته که منجر به مرگ سه تن از آنها شده است.

گزارش کمیته‌ ویژه در خصوص بررسی حوادث بازداشتگاه‌ها ۲۰ دی‌ماه در صحن علنی مجلس قرائت شد.

در این گزارش به کشته ‌شدن محسن روح‌الامینی، امیر جوادی‌فر و محمد کامرانی در این بازداشتگاه اشاره شده است.

چهارم بهمن‌ماه نیز عبدالحسین روح‌الامینی، پدر محسن روح‌الامینی، از رامین آقازاده قهرمانی، به عنوان یکی دیگر از جان‌باختگان بازداشتگاه کهریزک نام برد.

رامین مهمانپرست، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران از آزادی عبدالرحمان حاجی‌احمدی، رهبر گروه پژاک خبر داد.

عبدالرحمان حاجی‌احمدی، رهبر گروه پژاک چند روز پیش از این، از سوی پلیس آلمان بازداشت شده بود.

رامین مهمانپرست، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران

به گزارش امروز سه‌شنبه خبرگزاری فارس، رامین مهمانپرست با «نمایشی» توصیف کردن دستگیری حاجی‌احمدی گفته که ایران تلاش دارد تا وی و اعضای گروه پژاک را دستگیر کند.

آقای مهمانپرست با انتقاد از این اقدام دولت آلمان، کشور‌های اروپایی را متهم به حمایت از «تروریسم» کرد و گفت: «شواهد بسیاری وجود دارد که اروپا محل امن نگهداری و حفاظت از تروریست‌ها است.»

وی اظهار داشت که ایران تمام «اسناد جنايات» گروه پژاک را به طرف‌های اروپايی و غربی تحويل داده‌ و خواستار تحویل آنها به جمهوری اسلامی است.

اعضای گروه پژاک دارای رابطه نزدیک با حزب کارگران کردستان ترکیه (پ‌ک‌ک) هستند که از سال ۱۹۸۴، درگیری‌های مرگباری با نیروهای دولتی ترکیه در جنوب شرقی این کشور دارند.

علی لاریجانی، رئیس مجلس شورای اسلامی نیز روز گذشته از مقام‌های آلمان خواسته بود که حاجی‌احمدی را برای محاکمه تحویل دولت ایران بدهد.

وب‌سایت روزنامه جام‌جم هم به نقل از پرویز سروری، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس از احضار سفرای آلمان و ایتالیا به این کمیسیون خبر داده است.

به نوشته ایلنا، علاء‌الدين بروجردی، رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس در ملاقات با برند اربل، سفير آلمان در ایران، گفت كه جمهوری اسلامی از آلمان انتظار دارد به حمايت از رئيس گروه پژاک پايان دهد.

حمید معصومی‌نژاد نیز، هفته گذشته به اتهام دست داشتن در «قاچاق سلاح» برای جمهوری اسلامی از سوی پلیس ایتالیا دستگیر شده است.

ایران دستگیری این خبرنگار را محکوم و اتهامات وی را رد کرده است. مقام‌های جمهوری اسلامی می‌گویند که مقام‌های ایتالیایی تحت فشار آمریکا اقدام به بازداشت معصومی‌نژاد کرده‌اند.

یک مرجع تقلید، با اعتراض نسبت به افزایش «مشکلات و مفاسد اخلاقی» در جامعه، از دولتمردان به خاطر اهمیت ندادن به «مسائل اخلاقی» به شدت انتقاد کرد.

آیت‌الله ناصر مکارم‌شیرازی در دیدار با جمعی از پژوهشگران سازمان تبلیغات اسلامی، از گسترش «اعتياد، طلاق، رشوه‌خواری و بدحجابی» در کشور انتقاد کرده و از دولت و نهاد‌های مسئول خواسته که به طور جدی «فکری در مورد مسائل اخلاقی جامعه» کنند.

آیت‌الله ناصر مکارم‌شیرازی

به گزارش امروز سه‌شنبه خبرگزاری ایلنا، این مرجع تقلید، «سياست‌زدگی، بی‌اهمیتی مسئولان و تهاجم فرهنگی» را سه عامل افزایش «فساد و مشکلات» در جامعه عنوان کرده است.

روز گذشته (دوشنبه) احمد خاتمی عضو مجلس خبرگان رهبری نیز از رابطه آزادانه دختران و پسران در جامعه انتقاد کرده و خواستار برخورد با «مفاسد اجتماعی» شده بود.

اظهارات مکارم‌شیرازی در شرایطی ایراد می‌شود که روابط دولت محمود احمدی‌نژاد با مراجع تقلید، سال‌هاست که به سردی گرائیده است.

گروهی از مراجع تقلید در این سال‌ها در اعتراض به اقدامات دولت احمدی‌نژاد، حاضر نشده‌اند با وی دیدار و گفتگو داشته باشند.

محمدحسین صفارهرندی، وزیر ارشاد در دولت نهم نیز شامگاه دوشنبه در سخنانی، به اختلاف مراجع تقلید با دولت احمدی‌نژاد اشاره کرده است.

آقای صفارهرندی گفته کسانی «اصلا کارشان این بود که نگاه مراجع را به دولت بد کنند که متاسفانه موفق هم شده‌اند.»

وزیر سابق ارشاد نامی از این افراد نبرده، اما گفته که «بی‌سلیقگی‌ها» و اظهار نظرهای خارج از «تخصص» برخی اعضای دولت نیز، موجب تغییر رفتار «به‌حق» مراجع تقلید نسبت به دولت شده است.

وی در عین حال اظهار امیدواری کرده که محمود احمدی‌نژاد در جریان سفر به قم بتواند با گروهی از این مراجع تقلید دیدار کند.

حضور اسفندیار رحیم‌مشایی در دولت نهم و دهم و حمایت احمدی‌نژاد از وی، یکی از موارد اختلاف مراجع تقلید با دولت وی به شمار می‌رود.

اظهارات و اقدامات رحیم‌مشایی در زمانی که ریاست سازمان میراث فرهنگی و گردشگری را بر عهده داشت با خشم راجع تقلید و محافظه‌کاران روبرو شد و آنها بارها خواستار برکناری وی شدند، اما احمدی‌نژاد به این درخواست‌ها اعتنایی نکرد.

احمدی‌نژاد در دولت دهم نیز رحیم‌مشایی را به عنوان معاون اول خود معرفی کرده بود که با مخالفت آیت‌الله خامنه‌ای، وی از سمت خود استعفا کرد.

وکیل محمد خاتمی، رئیس جمهوری سابق ایران، خبر ممنوعیت خروج وی از کشور را تکذیب کرد.

خبرگزاری فارس امروز (سه‌شنبه) به نقل از یک مقام اطلاعاتی، از «ممنوع‌‌الخروج شدن» خاتمی خبر داده بود.

عباس امیری‌فر، دبیر اجرائی جامعه وعاظ تهران، به از نقل مقام اطلاعاتی یادشده، به خبرگزاری فارس گفته که محمد خاتمی، چندی پیش قصد خارج شدن از کشور را داشته که از خروج وی جلوگیری شده است.

این در حالی است که محمود علیزاده طباطبایی به خبرگزاری ایلنا گفته که برای ممنوع‌الخروج كردن افراد، «باید تصمیم قضایی اتخاذ شود، حال آنكه تاكنون چنین تصمیمی برای ‌آقای خاتمی گرفته نشده است.»

وب‌‌سایت پارلمان‌نیوز نیز به نقل از یکی از نزدیکان رئیس جمهوری سابق ایران نوشته است: «خاتمی اخیرا قصد خروج از کشور را نداشته و ممنوع‌الخروج نشده است.»

برخی خبرگزاری‌های نزدیک به دولت نیز پس از انتشار خبر مذکور ادعا کرده‌اند که خاتمی پیش از ۲۲ بهمن قصد سفر به یک کشور اروپایی را داشته است.

گزارش‌ها از ایران حاکی از آزادی عماد بهاور، احمد جلالی فراهانی، صالح نقره‌کار، یاشار دارالشفاء، مهرداد رحیمی، مهدی آمیزش و حمیده قاسمی‌ است.

عماد بهاور، عضو شاخه جوانان نهضت ‌آزادی پس از یک روز بازداشت، شب گذشته (دوشنبه) آزاد شد. وی پیش از این نیز در جریان اعتراض‌ها به نتیجه انتخابات بازداشت شده بود.

عماد بهاور

یاشار دارالشفاء، فعال دانشجویی نیز شب گذشته، پس از یک‌ماه بازداشت آزاد شد. وی در جریان بازداشت‌های گسترده پیش از ۲۲ بهمن‌ماه، به همراه تعداد زیادی از روزنامه‌نگاران و فعالان سیاسی و مدنی از جمله مازیار سمیعی و امید مهرگان بازداشت شده بود.

مهرداد رحیمی، فعال سیاسی-مدنی نیز پس از دوماه بازداشت، عصر روز گذشته (دوشنبه) با تودیع وثیقه ۷۰ میلیون تومانی آزاد شد.

این فعال حقوق بشر، ۱۲ دی‌ماه پس از احضار به وزارت اطلاعات بازداشت شده بود. وی در طول مدت بازداشت، جهت اخذ اعترافات تلویزیونی تحت فشار قرار داشت.

همچنین حمیده قاسمی، فعال دانشجویی، احمد جلالی فراهانی روزنامه‌نگار و صالح‌ نقره‌کار پس از یک ماه بازداشت، شب گذشته آزاد شدند.

نقره‌کار، مسئول سابق روابط عمومی دادستانی کل کشور و خواهرزاده زهرا رهنورد، با قرار وثیقه ۵۰ میلیون تومانی آزاد شده است.

مهدی آمیزش، فعال حقوق کودک نیز پس از بیش از دوماه بازداشت با تودیع وثیقه آزاد شد. در حال حاضر تعداد دیگری از فعالان حقوق کودک از جمله مریم ضیاء، بابک نظری و سعید جلالی‌فر در زندان به سر می‌برند.

صدور حکم دادگاه تجدیدنظر برای دو روزنامه‌نگار
شعبه ۵۴ دادگاه تجدیدنظر استان تهران نیز از تائید حکم حبس دو روزنامه‌نگار زندانی خبر داده است.

به گزارش وب‌سایت کلمه، سعید لیلاز، روزنامه‌نگار و سردبیر سابق روزنامه سرمایه، به سه سال حبس تعزیری محکوم شده است.
دادگاه بدوی، این روزنامه‌نگار را به ۹ سال زندان و ۷۴ ضربه شلاق محکوم کرده بود.

بهمن احمدی امویی

اتهامات سعید لیلاز، «تبلیغ علیه نظام»، «اجتماع و تبانی برای اقدام علیه امنیت»، «اخلال در نظم عمومی» و «توهین به مسئولان نظام» عنوان شده است.

این روزنامه‌نگار، حدود ۹ ماه است که در زندان به سر می‌برد.

گزارش‌های دیگر نیز حاکی از صدور پنج سال حبس تعزیری برای بهمن احمدی امویی از سوی دادگاه تجدید‌نظر است.

این روزنامه‌نگار، پیش از این از سوی دادگاه بدوی، به هفت سال و چهار ماه زندان و ۷۴ ضربه شلاق محکوم شده بود.

اعتراض به وثیقه‌های سنگین
کمپین بین‌المللی حقوق بشر در ایران هم در بیانیه‌ای، به تعیین وثیقه‌های سنگین برای زندانیان سیاسی اعتراض کرده و این رویکرد دستگاه قضایی جمهوری اسلامی را نوعی «گروگان‌گیری» خوانده است.

این کمپین، در بیانیه خود آورده که میزان برخی از وثیقه‌ها از «درآمد ۱۰۰ سال» این زندانیان بیشتر است.

وثیقه یک میلیارد تومانی برای فیض‌الله عرب‌سرخی و وثیقه ۸۰۰ میلیون تومانی برای عبدالله مومنی، از جمله وثیقه‌های سنگینی است که در این بیانیه به آن‌ها اشاره شده است.

کمپین بین‌المللی حقوق بشر در ایران در ادامه نوشته است: «بسیاری از زندانیان سیاسی که مبلغ وثیقه‌های تعیین‌شده ده‌ها مرتبه فراتر از توانایی مالی آنها برای پرداخت است، از کمک‌های دوستان و آشنایان و بستگان خود بهره می‌گیرند و به تودیع وثیقه اقدام می‌کنند.»

وزارت خزانه‌داری ایالات متحده، اجازه صدور فناوری‌های اینترنتی مثل خدمات ارسال پیامک و اشتراک عکس را به ایران صادر کرد.

آن‌طور که هفته‌نامه آمریکایی نیویورک تایمز نوشته، این وزارتخانه علاوه بر ایران، مجوز انتقال خدمات ویژه اینترنتی به سودان و کوبا را هم صادر کرده است.

AFP

به این ترتیب، شرکت‌های ارائه‌دهنده این نوع خدمات مثل یاهو و گوگل، با وجود تحریم‌های واشینگتن علیه ایران می‌توانند به صورت آزادانه، نرم‌افزارهای خدماتی خود را به این کشور صادر کنند.

این شرکت‌ها تا کنون به علت نگرانی از نقض تحریم‌های ایالات متحده، از این کار خودداری می‌کردند.

تغییر مقررات مربوط به تحریم‌ها از سوی وزارت خزانه‌داری آمریکا شامل نرم‌افزارهای ارتباطی می‌شود که استفاده از آنها برای کاربران اینترنتی رایگان است.

واشینگتن، ایران، کوبا و سودان را به عنوان «جوامع بسته» معرفی می کند که حکومت‌هایشان اجازه دسترسی آزادانه به اطلاعات به شهروندان را نمی‌دهند.

وزارت خارجه و سنای آمریکا پیش از این برای کمک به گردش آزاد اطلاعات در این کشورها چنین پیشنهادی را مطرح کرده بودند.

در جریان اعتراض‌ها به نتیجه نتیجه انتخابات ریاست جمهوری ایران و ممانعت از فعالیت رسانه‌های خارجی در این کشور، شهروندان ایرانی با استفاده از توییتر، فیس‌بوک، ای‌میل و پیامک، اخبار ایران را به خارج از این کشور انتقال دادند.

شبکه اجتماعی فیس‌بوک، یکی از محبوب‌ترین سایت‌های اینترنتی در میان کاربران ایرانی به شمار می‌رود که در حال حاضر از سوی کمیته تعیین مصادیق فیلترینگ، مسدود شده است.

دولت آمریکا خرداد ماه سال جاری شمسی نیز از شبکه اینترنتی توییتر خواسته بود به علت انعکاس صدای ناراضیان ایران، برنامه معاینه فنی شبکه خود و قطع موقت آن را عقب بیندازد.

صادرکنندگان بزرگ فرآورده‌های نفتی، در سکوت خبری، صادرات بنزین به ایران را متوقف کرده‌اند.

روزنامه فایننشال تایمز با اعلام این خبر نوشته است که این اقدام یا از بیم تحریم‌های احتمالی ایالات متحده علیه این شرکت‌ها صورت گرفته و یا نشانه موفقیت تلاش‌های پشت پرده واشینگتن برای افزایش فشار بر جمهوری اسلامی است.

بر اساس این گزارش، سه شرکت‌ سوئیسی ویتول، گلنکور و ترافیگورا که بخش عمده‌ای از بازار جهانی فرآورده‌های نفتی را در اختیار دارند، صدور بنزین به ایران را متوقف کرده‌اند.

این سه شرکت در مجموع، نیمی از بنزین صادراتی به ایران را تامین می‌کردند.

مدیر شرکت‌ ترافیگورا به فایننشیال تایمز گفته است که تنش‌های سیاسی ناشی از صدور بنزین به ایران، معامله با این کشور را دشوار کرده است.

با این حال این اقدام این سه شرکت، به معنی قطع کامل صدور بنزین به ایران نیست، چون تحریم‌های ایالات متحده علیه تهران، هنوز صادرات بنزین به این کشور از سوی شرکت‌های غیرآمریکایی را هدف قرار نداده است.

توقف بنزین به ایران از سوی این سه شرکت بزرگ در حالی صورت می‌گیرد که کنگره آمریکا به تازگی، تحریم‌های یک‌جانبه‌ای چون منع صدور بنزین به جمهوری اسلامی را تصویب کرده است.

همزمان با افزایش فشارهای ایالات متحده و جامعه جهانی بر جمهوری اسلامی، به نظر می‌رسد در سال جاری میلادی، تنها شرکت‌های کوچک به ادامه معاملات در زمینه فرآورده‌های نفتی با تهران تمایل داشته باشند.

ایران پنجمین صادرکننده بزرگ نفت در جهان است، اما بیش از ۴۰ درصد سوخت مورد نیاز خود را به علت کمبود ظرفیت پالایشگاهی، از خارج وارد می‌کند.

مصرف روزانه بنزین در ایران بنابر اعلام خبرگزاری ایسنا، نزدیک به ۷۳ میلیون لیتر است.

روزنامه‌های اقتصادی ایران نیز گزارش کرده‌اند که دولت این کشور برای واردات بنزین در سال‌ جاری، شش و نیم میلیارد دلار کسری بودجه دارد.

رکورد تاخیر دولت
سرمقاله امروز روزنامه مردم‌سالاری با عنوان «بودجه ۸۹ و سند توسعه» به تاخیر دولت در ارائه لایحه بودجه و بلاتکلیفی لایحه برنامه پنجم توسعه اختصاص یافته است.

در این سرمقاله آمده است: «لايحه بودجه ۸۹ اولين سند رسمی بودجه در دولت دهم به شمار می‌رود که دستخوش لوايح اخير دولت رکورد بی‌نظيری از تاخير را برجای گذاشته به طوری که در تاريخ بودجه‌نويسی دهه گذشته چنين تاخيری بی‌سابقه بوده است. حرف و حديث‌ها بر سه لايحه‌ای است که قرار است بر اساس برنامه پنجم باشد اما معلوم نيست پس چگونه بررسی آن از سوی مجلسی‌ها بر برنامه مقدم‌شده تمامی ندارد.»

این روزنامه در ادامه می‌افزاید: «اگر چه بر اساس آيين‌نامه داخلی مجلس، دولت بايد حداکثر تا نيمه آذر لايحه بودجه را به نمايندگان تقديم می‌کرد، اما تعلل دولت باعث شد تا اين لا يحه ۳۶۸ هزار و ۴۰۰ ميليارد تومانی با تاخيری دوماهه به دست مجلسی‌ها برسد. تعلل دولت در ارسال اين لايحه به مجلس باعث شده بود تا هر روز اظهارنظرهای جديدی در اين رابطه به گوش برسد.»

به نوشته این روزنامه: «برخی کارشناسان اقتصادی، سال ۸۹ را سالی بدون برنامه ناميده‌اند. چرا که تاخير دولت در ارائه برنامه توسعه پنجم و هم‌زمانی آن با زمان ارائه بودجه سال ۸۹ نتيجه‌ای جز اين در بر ندارد که امسال دولتی‌ها بودجه‌ای بدون برنامه به مجلس ارائه کنند.»

متن کامل سرمقاله

راه‌کارهایی برای تشویق مردم
سرمقاله امروز روزنامه دنیای اقتصاد با عنوان «لزوم رعايت عدالت در حذف يارانه‌ها» به ارائه راه‌کارهایی برای تشویق مردم به سرمایه‌گذاری‌های تولیدی و رفع مشکلات اقتصادی پرداخته است.

در این سرمقاله آمده است: «تعيين سقف برای ثروت افراد، انگيزه كار و تلاش در بين افراد جامعه را از بين می‌‌برد. ثروتی كه در خدمت توليد و اشتغال در جامعه باشد، هرچه بيشتر، بهتر. عدالت اقتصادی و اجتماعی نه‌تنها توليد ثروت توسط افراد را محدود نمی‌كند، بلكه با تكيه بر توانايی افراد و باز توزيع ثروت، موجب افزايش هم‌زمان ثروت و عدالت اجتماعی در جامعه می‌شود و سطح رفاه افراد جامعه را ارتقا می‌‌بخشد.»

این روزنامه در ادامه نوشته است: «دولت موظف است برای توزيع عادلانه امكانات و فرصت‌ها براي آحاد افراد جامعه به صورت برابر يا متناسب، فضايی مناسب ايجاد كرده و بر روند آن نظارت و مراقبت كند.»

این روزنامه در ادامه اضافه می‌کند: «توزيع درآمد حاصل از حذف يارانه‌ها به صورت نقدی اشتباهی بزرگ است؛ زيرا كه بار تورمی آن بر مردم بيش از كمك‌های اهدايی به آنها است. درآمد حاصله بايد صرف سرمايه‌گذاری در شركت‌هايی شود كه پروژه‌‌های عمرانی زيربنايی مانند بزرگراه‌ها، راه‌آهن، نيروگاه‌های برق و مشابه آنها را احداث می‌كنند. سهام اين شركت‌ها به تساوی بين مردم تقسيم شود.»

متن کامل سرمقاله

حساس‌ترین انتخابات عراق
سرمقاله امروز روزنامه کیهان با عنوان «پیام‌های روشن انتخابات عراق» در مورد انتخابات اخیر پارلمانی عراق و نقش آمریکا در این انتخابات نوشته شده است.

در بخشی از این سرمقاله آمده است: «انتخابات پارلمانی عراق حساس ترين انتخابات اين كشور پس از سقوط صدام شمرده می‌شود، چرا كه نه تنها مردم درباره سرنوشت خود و كشورشان تصميم می‌گيرند، بلكه در ادامه اين انتخاب، چگونگی تعامل با برخی از كشورهای منطقه نيز بازتعريف می‌شود.»

به نوشته این روزنامه: «عراقی‌ها پذيرفته‌اند برای آنكه حاكم بر سرنوشت خود و كشورشان شوند و به خاطر برپايی استقلال و رشد و توسعه عراق، تحمل تلفات هم داشته باشند. روز يكشنبه عليرغم تهديدات وسيعی كه صورت گرفته بود، مردم با مشاركتی ۶۵ درصدي پای صندوق‌های رای حاضر شدند. اين حضور، چيزی جز تحقير و ذلت برای تروريست‌ها و دشمنانی كه تاب ديدن استقلال و پيشرفت عراق را ندارند، در برنداشت.»

این روزنامه می‌افزاید: «اكنون يك سيستم سياسی مردمی- توافقی در عراق حاكم است. انتخابات پارلمان اين كشور مهر تاييد ديگری بر اين سيستم و گام استواری در مسير تحكيم و تثبيت آن است. برآيند انتخابات ۲ روز گذشته عراق نقطه عطفی برای استمرار يك نظم سياسی كه مورد موافقت مردم و سران قبايل و مذاهب مختلف عراقی است، می‌باشد.»

متن کامل سرمقاله

سایر مطبوعات:
سرمقاله امروز روزنامه رسالت با عنوان «آغازی بر پایان سرمایه‌داری»

سرمقاله امروز روزنامه قدس با عنوان «انتخابات عراق و چند نکته»

ایران:
● ۶۰۰ هزار فرصت شغلی ایجاد می‌شود
● انهدام شرکت هرمی با ۵۰۰ میلیارد تومان کلاهبرداری
● تکاپوی خرید در هفته آخر سال به اوج رسید
● شگفتی محافل جهانی از پیروزی شیعیان در انتخابات عراق

بانی فیلم
● ای کاش تئاتر همچون سینما زرق و برق داشت
● ثبت قرارداد فیلم‌های اکران نوروزی
● برای مهمانان سال تحویل پولی نمی‌دهیم
● «شب و قسم به دلتنگی» رسول صدرعاملی به تهران می‌آید

تهران امروز
● درختکاری مشترک لاریجانی و قالیباف
● نطق‌های توفانی در روز بودجه
● مخالفت تازه با سهمیه متاهلان
● دستگیری سران شبکه‌های هرمی

جام جم:
● پرداخت غرامت به آسیب‌دیدگان حوادث انتخابات
● تصویب کلیات بودجه بحث‌برانگیز
● رضازاده: من هم خدایی دارم
● شیرین، فیلمی برای ندیدن

جمهوری اسلامی:
● مراکز پیش دانشگاهی سال آینده حذف می‌شود
● تصویب کلیات لایحه بودجه ۸۹ در میان بحث‌های جنجالی نمایندگان
● دستگیری سرکردگان بزرگترین شبکه هرمی کشور
● هاشمی: خدمت به محرومان و نیازمندان سرلوحه امور نظام جمهوری اسلامی است

رسالت:
● میلیون‌ها دلار به هواداران موسوی کمک کردیم
● کلیات لایحه بودجه سال ۸۹ تصویب شد
● تلاش آمریکا برای داخالت غیر نظامی در ایران آغاز شده است
● پیش دانشگاهی از سال آینده حذف می‌شود

دنیای اقتصاد:
● سهم خصوصی‌ها در بازار خودرو
● دو نگاه متفاوت به اقتصاد ۸۹
● احتمال افزایش ۲۰ درصد حداقل دستمزد
● هفت هدف در برنامه‌های آینده بورس تهران

کیهان:
● درخواست ایران برای استرداد رئیس گروهک پژاک
● توزیع گسترده گوشت قرمز، مرغ و میوه از هفته آینده
● تصویب کلیات بودجه ۸۹
● حیرت جهانیان از حضور گسترده مردم در انتخابات عراق

مردمسالاری:
● دستگیری سرشبکه‌های بزرگ‌ترین شرکت هرمی
● اظهارات مخالفان و موافقان لایحه بودجه ۸۹
● دانشگاه‌ها وضعیت خوبی ندارند
● کاترین بیگلو مردان اسکار را کیش و مات کرد

وطن امروز
● دستگیری سران بزرگ‌ترین شرکت هرمی در کشور
● شیعیان پیروز انتخابات
● توزیع ۵۵ هزار تن کالای اساسی
● یزدانی‌خرم: نایب قهرمانی جام جهانی ارزشمند است

در هنگامه‌ی ناسزاگویی غریبی که نشریه‌ی «بیان» و روزنامه‌ی «کیهان» و دیگر نشریات حزب‌اللهی علیه من به راه انداخته بودند از دفتر روزنامه‌ی «فضیلت» به خانه‌ی ما زنگ زدند. مردی پرسید آیا حاضرم با نشریه‌ی «فضیلت» مصاحبه کنم؟

در پاسخ گفتم شنیده‌ام این نشریه ارگان دفتر ولایت فقیه است، آیا این‌طور است؟ شخصی که پای تلفن بود این نکته را تکذیب کرد. گفتم اما من مطمئن هستم که این نشریه ارگان ولایت فقیه است. من نویسنده‌ای آزاد هستم و حق ندارم با نشریه‌ای که ارگان مقامی محسوب می‌شود مصاحبه کنم.

گوشی را که گذاشتم می‌دانستم حادثه‌ای رخ خواهد داد. همین‌طور هم شد. فردای آن روز از کمیته‌ی منکرات به من تلفن کردند و گفتند روز بعد برای پاره‌ای توضیحات به دفتر این کمیته بروم.

واقعیت این است که من هنوز از عوارض حمله‌ی عصبی‌ای که دچار آن شده بودم رنج می‌بردم و ابدا در شرایطی نبودم که دوباره درگیر زندان و گرفتاری‌های دیگر بشوم. اما چاره‌ای نبود.

شروع به پاک‌سازی کردم و در جریان این پاک‌سازی نامه‌های مرحوم بزرگ علوی را که در همان اواخر و پس از چاپ کتاب طوبی و معنای شب برای‌ام فرستاده بود سوزاندم. این نکته‌ی عجیبی‌ست که در جامعه‌ی ایران همیشه مردم در حال سوزاندن مدارک بوده‌اند. لابد راز این‌که ما تاریخ درست و حسابی ننوشته‌ایم همین باید باشد.

روز بعد به کمیته‌ی منکرات رفتم. یک صاحب‌منصب پاسدار که قیافه‌اش به همه‌کس شبیه بود الا یک حزب‌الله، شروع کرد با من حرف‌زدن. قیافه‌اش به‌گونه‌ای بود که من شک نداشتم وابسته به یکی از جریان‌های سیاسی نفوذی در داخل جمهوری اسلامی‌ست.

او به رفیق‌اش گفت از من بازجویی کند. شخص دوم سوالی را روی کاغذ نوشت و به من داد تا پاسخ بدهم. طبیعت این سوال که اکنون آن را از خاطر برده‌ام به‌گونه‌ای بود که ناگهان تصمیم گرفتم پاسخی پیچیده و درهم و برهم به آن بدهم.

به شدت خسته و عصبی بودم. پاسدار که یک کلمه از پاسخ مرا درک نکرده بود به نزد شخص اول رفت و زیر گوش‌اش پچ‌وپچ کرد. پاسدار اول رو به من کرد و گفت: ببین من می‌دانم که شما یک نویسنده‌ی ماهر هستی. اخیرا ما خدمت مقام رهبری بودیم. ایشان به ما توصیه کردند رمان «طوبی و معنای شب» را بخوانیم.

من نمی‌دانم ادعایی که این شخص کرد تا چه حد صحت داشت.

بعد گفت اما اگر بخواهی ما را اذیت و آزار کنی می‌اندازمت توی زندان جنایت‌کارها. گفتم ببین آقا! مرا از مردم نترسان. من خاک پای مردم هستم. بعد هم شما می‌توانی مرا در چاه مستراح بیاندازی. من آن‌قدر پررو هستم که بی‌درنگ شروع می‌کنم به آزمایش خاک مستراح تا طبیعت آن را بشناسم.

پاسدار دستور داد مرا به حیاط کمیته‌ی مواد مخدر ببرند. امروز نمی‌دانم وضع به چه گونه است، اما در آن زمان کمیته‌ی منکرات از خودش زندانی نداشت. در عین حال دادستانی کمیته‌ی مواد مخدر و کمیته‌ی منکرات یکی بود.

حالا من در حیاط بازداشت‌گاه مواد مخدر و منکرات هستم. شماری از بازداشت‌شدگان خمار این گوشه و آن گوشه نشسته‌اند. خانمی با قیافه و چهره‌ی مردم ثروت‌مند نیز آن‌جاست. روشن می‌شود که در خانه‌ی او نوار آواز هایده را پیدا کرده‌اند و در عین حال به اندازه‌ی نیم‌لول تریاک نیز در آن‌جا پیدا شده.

دختر جوان و بسیار زیبایی نیز در گوشه‌ای نشسته بود و دائم توضیح می‌دهد که در زندگی‌اش حتی یک سیگار نکشیده. شرح زندگانی این دختر یکی از جالب‌ترین سرگذشت‌هایی‌ست که تا به حال شنیده‌ام. پدربزرگ این دختر در یکی از روستاهای قزوین با مالک ده درگیر می‌شود.

ماموران مالک او را تعقیب می‌کنند. مرد به خانه‌ی خودش فرار می‌کند و در حین خشم و غضب دختر کوچک‌اش را در آغوش گرفته و از طبقه‌ی دوم خانه به طرف ماموران پرتاب می‌کند. او گویا به دو دلیل این حرکت بی‌رحمانه را انجام می‌دهد.

دلیل نخستین‌اش ترساندن ماموران بوده و فرصت پیدا کردن برای فرار. دلیل دوم این که همیشه از دختر نفرت داشته است. ماموران او را دستگیر کرده و تحویل مقامات مسوول می‌دهند. مرد محکوم به زندان درازمدتی می‌شود.

او در زندان با خدمت‌کردن به زندانیان ثروت‌مند پول قابل توجهی جمع می‌کند. پس از سپری‌کردن دوران زندان با پولی که فراهم کرده خانه‌ی بزرگی می‌خرد و سپس دست به سرمایه‌گذاری‌های دیگر می‌زند.

بچه‌های زیادی پیدا می‌کند که یکی از آن‌ها مادر این دخترک است. در هنگام مرگ پدربزرگ این خانه سهمیه‌ی مادر این دختر می‌شود. اکنون به خاطر نمی‌آورم که چه‌طور ملک مادر نصیب دختر می‌شود.

مادر دختر معتاد بود و با یک افغانی قاچاق‌چی به صورت صیغه وصلت کرده بود. مرد افغانی بعد عاشق این دختر شده بود که در آن موقع نه سال داشته است. مرد افغانی زن‌اش را واداشته بود تا دختر را به او بدهد. زن که هم عاشق مرد افغانی بوده و هم از نظر مواد مخدر به او وابسته بوده دختر را وا می‌دارد تا به همسری مرد افغانی درآید.

برای این کار بچه‌ی نه ساله را که حاضر به ازدواج نبوده یک شب تا صبح در حیاط پوشیده از برف با یک زیرپیراهن حبس می‌کند. پس دختر به عقد مرد افغان درآمده و حاصل این ازدواج یک دختر هفت‌ساله بود.

افغانی اینک چندین سال بود در زندان به سر می‌برد. دختر اتاق‌های خانه‌ی پدربزرگ را به افراد مختلف اجاره می‌داد و زندگی‌اش را اداره می‌کرد. مادرش را نیز از کنار خیابان جمع‌آوری کرده و برای این که او را وادار به ترک اعتیاد کند چندین بار کتک‌اش زده بود.

دختر که در آن موقع بیست و دو ساله بود به این علت دستگیر شده بود که از اتاق یکی از مستاجران‌اش بسته‌های هرویین پیدا کرده بودند.

به اتفاق این دختر و آن خانم ثروت‌مند ده/دوازده تایی پتو شستیم تا شب بتوانیم در جای تمیز بخوابیم. مقامات کمیته‌ی منکرات تصمیم گرفتند مرا به عنوان اهانت به اسلام به زندان بیاندازند. دلیل اهانت به اسلام نوشتن چند جمله درباره‌ی بکارت در کتاب «زنان بدون مردان» بود.

فراموش کردم بگویم دلیل حمله‌ی مدام نشریات حزب‌اللهی به من انتشار کتاب «زنان بدون مردان» بود که در خردادماه سال ۱۳۶۸ در جریان نمایش‌گاه کتاب توزیع شده بود. پنج‌هزار نسخه‌ی کتاب در طی دو/سه روز به فروش رفته بود و هنگامی که کمیته‌چی‌ها به مرکز نشر یورش برده بودند فقط دو/سه نسخه از کتاب باقی مانده بود.

آنان در عوض هر پنج‌هزار نسخه‌ی کتاب «سگ و زمستان بلند» را در انبار مصادره کرده و خمیر کردند. بعد البته حمله و ناسزاگویی آغاز شد.

اکنون مقامات کمیته‌ی منکرات تصمیم به زندانی‌کردن من گرفتند. اما چون منکرات از خود زندانی نداشت مرا تحویل زندان مواد مخدر دادند. هنگامی که وارد زندان مواد مخدر شدم مامور مربوطه شگفت‌زده به من نگاه کرد و دلیل زندانی شدن‌ام را پرسید.

وقتی به او گفتم به جرم نوشتن دستگیر شده‌ام با تاسف سر تکان داد. بدین ترتیب برای سومین‌بار وارد زندان شدم. اعصاب‌ام به‌قدری خسته و فرسوده بود که برای دو/سه روز در گوشه‌ی زندان می‌نشستم و به دیوار کنارم خیره می‌شدم.

به این ترتیب بود که شاهد خورده‌شدن یک سوسک نیمه‌جان به وسیله‌ی مورچه‌ها شدم و دوباره جان گرفتم. روشن بود که اگر وا می‌دادم از دست می‌رفتم.

بسیاری از زندانیان نگون‌بخت این زندان در آستانه‌ی اعدام بودند. بسیاری از آنان روسپیانی بودند که در عین حال درگیر مسایل قاچاق مواد مخدر شده بودند. بخشی از آنان روستاییان کم‌سوادی بودند که در مسیر خط قاچاق قرار گرفته بودند.

همه‌ی آنان ادعا می کردند که یک افغانی را دیده‌اند و او از آن‌ها خواهش کرده این بسته‌ها را نگه دارند و بعد ماموران آمده و آن‌ها را دستگیر کرده‌اند. چند بلوچ نیز در میان زندانیان بودند، اما بیش‌ترین بخش را زندانیان خراسانی تشکیل می‌دادند.

پس روزی به خواهش یک زندانی شروع کردم به درس‌دادن، و ناگهان در فاصله‌ی چند دقیقه صاحب ده شاگرد شدم.

دیروز،‌ شنبه ۶ مارس ۲۰۱۰ برابر با ۱۵ اسفند‌ماه ۱۳۸۸ کنفرانسی با عنوان عفو مردمی یا بخشش عمومی در دوره‌ی پس از جنگ یا مناقشه در دانشگاه رادباوت در نيمخن هلند برگزار شد.

در بسیاری از کشور‌هایی که دچار جنگ داخلی یا خارجی بودند مساله‌ی عفو مردمی یا بخشش عمومی مورد توجه زیادی قرار گرفته است، با این حال خیلی دقیق مشخص نیست معنی دقیق این عبارت یا اصطلاح چیست و یا این‌که مفهوم لغوی بخشش یا عفو این اجازه را می‌دهد که از این واژه در زمینه‌های عمومی و یا سیاسی استفاده شود. علاوه بر این، این فرض که بخشش عمومی می‌تواند تاثیری در روند صلح داشته باشد یا نه هنوز جای سوال دارد.

بسیاری از نویسندگان غربی، سیاست‌گذاران و مدافعان حقوق شر نسبت به این قضیه با تردید صحبت می‌کنند و باور دارند که فرم‌های عمومی و یا مردمی بخشش لزوما تاثیری بر روند صلح نخواهد داشت.

به نظر می‌رسد که بین مفهوم تحلیلی عفو یا بخشش و دانش تجربی این مفهم تفکیک علمی و عملی عمیقی وجود دارد که تحت تاثیر شرایط مختلف و متفاوت میزان این تفکیک هم متفاوت خواهد بود. اما تجربه نشان داده است نیاز به ارتباط بین دانش نظری در این راستا با تجربه‌ی عملی دست‌اندر‌کاران برای پیش‌برد روند عدالت انتقالی لازم است.

هدف از این کنفرانس که توسط مرکز علم اخلاقیات دانشگاه رادباوت در نیمنخن با همکاری سازمان توسعه‌ی بین‌المللی کوردیاد لاهه برگزار شد، گشودن دریچه‌های تازه روی این موضوع بود که با گرد‌ هم‌آوردن محققان و متخصصان در این زمینه به بررسی نقش بخشش در چهارچوب عدالت انتقالی پرداختند.

برگزار کنندگان این کنفرانس در نظر داشتند که با گذر از مرزهای موجود بین پژوهش‌های نظری و نتایج میدانی قدمی در راستای مراحل ایجاد صلح و ترویج گفت‌وگوی متقابل بردارند. در طی این کنفرانس در کنار مباحث نظری و تئوری، تجربیات کسب شده‌ در دو کشور گواتمالا و ایرلند شمالی مورد بررسی و نقد قرار گرفت.

در این برنامه گزارشی کلی از این کنفرانس برای شما تهیه کرده‌ام و برخی مباحث ارائه شده در این کنفرانس را مورد برسی قرار داده‌ام، در هفته‌های آتی با ارائه‌ی صحبت‌های هریک از سخن‌رانان این کنفرانس به بررسی بیشتر مفهوم عفو یا بخشش عمومی خواهم پرداخت.

در ده‌های گذشته روند فراگیری نسبت به عذرخواهی عمومی و یا مردمی و یا اشکالی از درخواست‌های ملی از سوی سیاست‌مداران برای بخشش عمومی وجود داشته است، از جمله معروفترین نمونه‌های درخواست برای بخشش عمومی شعار اسقف اعظم توتو است که هیچ آینده‌ای بدون بخشش وجود ندارد. موضوع عفو عمومی بحث‌های زیادی را برانگیخته که یا منجر به انتقاد شدید و یا تایید مطلب شده است.

برای بسیاری از افراد صحبت از در عرصه‌ی بخشش عمومی بحثی نامناسب و تا حدودی مخاطره‌آمیز قلمداد می‌شود با این حال در بحث‌های عدالت انتقالی، درخواست برای بخشش عمومی می‌تواند تاثیر مثبتی بر استحکام صلح، ثبات سیاسی و روند تحکیم وحدت ملی داشته باشد.

در واقع دو دیدگاه اساسی در این راستا وجود دارد، دیدگاه حداقلی یا مینی‌مالیست و دیدگاه حداکثری یا ماکسی‌مالیست که در هر یک از این دیدگاه‌ها رابطه‌ي بین عدالت و بخشش اساسا به گونه‌های مختلفی منعکس شده است. در دیدگاه مینی‌مالیست بخشش در حوزه‌های عمومی اغلب دشوار و معمولا دست‌نیافتنی قلمداد می‌شود، همچنین جست‌وجو بای عدالت مصدود و یا متوقف خواهد شد اگر شرکت‌کنندگان در این روند تشویق و یا مجبور به اعطای بخشش و یا آمرزش شوند. بسیاری کارشناسان و ناظران غربی با دیده‌ی تردید موضوع بخشش را مطرح می‌کنند و بیشتر موافق با مصالحه بدون بخشش هستند.

در دیدگاه ماکسی‌مالیست مثل نظر اسقف اعظم توتو ادعا می‌شود که درخواست عمومی از مردم برای بخشش و عفو کردن می‌توانند تاثیر مثبتی بر روند صلح بگذارد، بیانیه‌های سیاسی که در آن به مجرمان بخشش اعطا می‌شود، می‌تواند سنگینی بار‌های گذشته را تسکین دهد و با به ارمغان آوردن امید باعث ایجاد تمایل به تماس متقابل بین اعضای گروه شود، شاید بخشش دعوتی که به صورت ابراز نگرش سخاوت‌مندانه نسبت به ستم‌گران سابق تعریف می‌شود بتواند مفهوم مناسبی باشد که فراتر از دو دیدگاه مینی‌مالیست و ماکسی‌مالیست برود. رفتار سخاوت‌مندانه‌ی نلسون ماندلا برای به هم نزدیک کردن طرف‌های درگیر مناقشه در آفریقای جنوبی می‌تواند تعبیری عملی از این مفهوم باشد.

البته قابل ذکر است که هنوز هیچ دلیل پذیرفته شده‌ای وجود ندارد که چرا باید به منظور تحکیم صلح و ثبات اجتماعی، مردم را دعوت به بخشش عمومی کرد، شاید برای تسریع روند صلح پذیرش توسعه‌ی تفاهم و همدردی دلیل قانع‌کننده تری باشد تا اعطای بخشش و آزادی.

کنفرانس عفو عمومی یا مردمی در دوره‌ی پس جنگ یا مناقشه دو هدف در‌هم تنیده‌ را دنبال کرد اول این‌که با بررسی مفهوم بخشش عمومی و یا مردمی به دنبال پاسخ این سوال بود که آیا معنی لغوی بخشش و یا آمرزش این اجازه را می‌دهد که به صورت عمومی از این واژه استفاده شود؟ آیا این امکان وجود دارد که این بخشش به جای دیگران هم صورت بگیرد؟ و اگر چنین چیزی امکان‌پذیر است شرایط آن چیست؟ و تحت چه شرایطی مردم می‌توانند بخشش اعطا کنند و یا درخواست بخشش کنند؟ آیا هبران سیاسی یا مذهبی این اجازه را دارند که مردم را دعوت به اعطای بخشش کنند و یا این‌که آیا مذهب نقشی در اعطای بخشش دارد یا نه؟

در عین حال این کنفرانس درصدد انعکاس و ایجاد ارتباط بین این سوالات انتزاعی و مفهمومی با تجربیات عملی بود، این‌که تجربیات عملی به‌دست آمده در زمینه‌های فرهنگی و مذهبی در راستای مصالحه و ایجاد صلح تا چه حد قابل تعمیم هستند، در چه مذاهبی و در چه زمینه‌هایی درخواست بخشش عمومی مورد استقبال قرار گرفته، در چه زمینه‌هایی این درخواست نتیجه‌ي معکوس نشان داده است.

همین‌طور که اول برنامه گفتم در هفته‌های آتی با معرفی سخن‌رانان این توضیحات مفصل‌تری از این موضوع را در اختیار شما قرار خواهم داد، تا آن موقع به این سوال فکر کنیم که اگر بحران فعلی ایران به پایان برسد، چه‌قدر مفهوم بخشش، چه طلب و چه اعطای آن می‌تواند مفهوم قابل بررسی و بحثی در ایران پس از مناقشه باشد، آیا مادران عزادار و پدران داغدار می‌توانند، ضاربان فرزندان خودشان را ببخشند؟ تا برنامه‌ی بعد فقط به این موضوع فکر کنید، زمان تصمیم‌گیری مطمئنا الان نخواهد بود.

در خبرها آمده بود که سیمین بهبهانی، شاعر و فعال حقوق زنان ایرانی، برای حضور در جلسه‌ای به‌مناسبت هشتم مارس عازم پاریس بود که در فرودگاه به وی اطلاع دادند که ممنوع‌الخروج است و نمی‌تواند پرواز کند. این نخستین‌بار است که دولت جمهموری اسلامی ایران از خروج سیمین بهبهانی ممانعت به عمل آورده است.

با وی گفت‌وگویی کوتاه داشتم و از چگونگی ممنوع‌الخروج‌شدن‌شان پرسیدم. اما بانوی شعر ایران، سیمین بهبهانی، نخست شمه‏ای از تاریخچه‏ی روز زن را برای ما می‏گوید:

به شکرانه‏ی روز هشت مارس که یادگار نخستین آزادی‏طلبی‏های زنان است که در فرانسه اتفاق افتاد و خانم اولمپ دوگوژ (Olympe de Gouge) آموزه‏ی فیمینیسم را مطرح کرد. بعدها هم نویسندگان او را یاری کردند.

متاسفانه خانم دوگوژ بعد از انقلاب فرانسه و در آشفتگی‏های آن دوره، در سن ۴۵سالگی اعدام شد. ولی آموزه‏ی فیمینیسم موفق شد. نویسندگانی مانند استوارت میل از این آموزه خیلی حمایت کردند و کتاب‏ها در باره‏ی فیمینیسم نوشتند. بعد هم زنان انگلیسی شروع کردند و حق رأی طلب کردند.

زنان ایرانی هم در طول تاریخ همیشه خواستار آزادی زن بوده‏اند که تا امروز نیز هم‏چنان ادامه دارد. من در این‏جا از «جمعیت نسوان وطن‏خواه» یاد می‏کنم، از جمعیت خانم صدیقه‏ دولت‏آبادی در اصفهان و همین‏طور از فعالیت‏های زنان آذربایجان یاد می‏کنم.

خلاصه این‌که فعالیت زنان هم‏چنان برای آزادی و برای رسیدن به حق خودشان ادامه داشته است. همین‏طور از کانون نویسندگان سپاس‏گزارم که در اعلامیه‏ی بسیار زیبا و مفصلی درباره‏ی هشت مارس، پاس این روز را نگاه داشته بود.

خیلی ممنون خانم بهبهانی! شنیدن تاریخچه‏‏ی روز زن از زبان شما بسیار ارزشمند است. شما امروز در همین رابطه عازم جلسه‏ای در شهر پاریس بودید که با ممنوعیت خروج از کشور مواجه شدید. ممکن است ابتدا در مورد این مراسم توضیحی بدهید؟

من به دعوت شهرداری پاریس به مراسمی به مناسبت هشت مارس در این شهر دعوت شده بودم. خانم شهلا شفیق نیز خیلی کوشش کردند که راه را هموار کنند و من بتوانم سفر کنم و همین‏طور بسیاری از دوستان دیگر، مشتاق بودند که من به پاریس بروم. متاسفم که ممکن نشد.

هدف این انجمن حمایت از زنان و آگاه شدن از کمبودهای حقوقی زنان در تمام دنیا است و به این منظور زنانی را از کشورهای مختلف دعوت کرده‏اند. این نشست فردا نهم مارس، در ساعت چهار بعدازظهر تشکیل می‏شود و امیدوارم با موفقیت مواجه باشد. گرچه من آن‏جا نیستم ولی روح من آن‏جاست و آرزوی بهبودی و پیروزی آن‏‏ها را دارم.

خانم بهبهانی، در چه مرحله‏ای از سفرتان با مشکل ممنوع‏الخروجی روبرو شدید؟

در فرودگاه و بعد از این که تمام تشریفات معمول انجام شده بود و به سالن ترانزیت رسیدم، فردی آمد و مرا به اسم مندرج در پاسپورت‏ام، «سیمین‏بر خلیلی» صدا کرد و پاسپورت‏ام را خواست.

سیمین بهبهانی، شاعر و فعال حقوق زنان ایرانی

فکر کردم که می‏خواهد نگاهی به آن بیاندازد و پاسپورت را به دست‏اش دادم. بعد از دیدن پاسپورت گفت که شما ممنوع‏الخروج هستید و نمی‏توانید سفر کنید. بعد هم نامه‏ای به من دادند که آدرس دادگاهی روی آن نوشته شده و باید به آن‏جا مراجعه کنم.

نپرسیدید که چرا در آخرین مرحله‏ی پروازتان این اطلاع را به شما دادند؟ یا خودشان توضیحی در مورد علت ممنوع‏الخروجی شما ندادند؟

این که چرا در این مرحله به من اطلاع دادند را نمی‏دانم. لابد همان موقع باخبر شده بودند. به هرحال من پرسش هم کردم، اما جوابی نگرفتم. نگاهی کردند و فقط گفتند: «شما ممنوع‏الخروج هستید و نمی‏توانید بروید».

با وجود خستگی و با حال بیماری‏ای که در چند روز اخیر شدیداً گرفتار آن بودم، تا صبح بیدار ماندم.

این مدت به شدت گرفتار بیماری قلب بودم و حتی خیلی مداوا کردم که بل‌که بتوانم به این انجمن و این جلسه برسم، ولی متاسفانه نتوانستم. امروز را هم با حال خیلی بدی گذراندم.

شما تا به حال با ممنوع‏الخروجی مواجه نشده بودید. درست است؟

تا کنون مثل این که مقداری احترام ما را نگاه داشته بودند. ولی الان دیگر … بله؛ تا به حال برای من این مساله پیش نیامده بود.

فکر می‏کنید، چرا این بار با این مساله مواجه شدید؟

فکر می‏کنم که اوضاع کشور آشفته است و این آشفتگی‏ها موجب می‏شود کارهای نادرستی انجام بگیرد که خود به آشفتگی‏ها می‏افزاید. من حس می‏کنم، اگر آن موقع که مردم به نتیجه‏ی آرا اعتراض کردند، انتخابات مجددی انجام می‏گرفت، چقدر این عمل می‏توانست در روحیه‏ی مردم ایران مؤثر باشد و چقدر آن‏ها را سپاس‏گذار می‏کرد. اما این کار انجام نگرفت و می‏بینیم که دنباله‏ی آن تا الان هم ادامه دارد.

فکر می‏کنید مساله‏ی ممنوع‏الخروجی‏تان حل شود؟ آیا شخصاً یا به کمک وکلای قانونی اقدامی ‏خواهید کرد؟

من وکیل هم می‏گیرم. خانم نسرین محمدی معمولاً وکالت خانم‏ها را می‏پذیرد. دوستان دیگر هم هستند. من خوش‌بختانه، خدا را شکر می‏کنم که در میان مردم مملکت خودم بسیار محبوب هستم. تا به حال این را به زبان نیاورده بودم. ولی الان فکر می‏کنم اگر نگویم، ناشکری است.

برای این که در همین حال نمی‏دانید که دیشب مردم چقدر به من ملاطفت کردند. هرکس که نزدیک من می‏شد و علت ایستایی و سرگردانی من را می‏پرسید، بسیار محبت می‏کرد. من از تمام ملت ایران با تمام قلب‏ام سپاس‏گزارم.

به هرحال ایرانیان خارح از کشور هم شما را دوست دارند و آرزو دارند هرازگاهی شما را در میان خودشان ببینند.

انشاالله خواهم آمد و خواهم دید. من مرغ نیستم که دست و پای من را ببندند. پرواز می‏‌کنم!

همراه با خبر آزادی برخی از روزنامه‏نگاران و دست‏اندرکاران مطبوعات، اخبار تداوم بازداشت‏ها و دستگیری‏‏ها و نیز سنگین‏تر شدن شرایط برخی از دستگیرشدگان در زندان نیز به گوش می‏رسد؛ از جمله اخباری که در مورد عیسی سحرخیز منتشر می‏شود.

از مهدی سحرخیز، فرزند او می‏خواهم که آخرین اطلاعات در مورد پدرش را با ما درمیان بگذارد:

پدرم را دوباره به سلول انفرادی منتقل کرده‏اند. گویی به شکلی در حال کینه‏توزی نسبت به او هستند و به دلایل مختلف، دنبال بهانه می‏گردند تا اذیت‏اش کنند. پدرم صدای آه و ناله‏ی خانمی را در سلول کناری شنیده‏ و از او مشکل‏اش را پرسیده‏ است. گویا این خانم ام‏اس داشته‏اند. اما همین پرسش و پاسخ را بهانه کرده‏اند و او را به انفرادی برده‏اند. همان‏طور که یک بار دیگر ایشان را ساعت یک نیمه شب به حیاط زندان برده بوده‏اند و مجبورش کرده بودند با پاهای برهنه در هوای سرد این طرف و آن طرف برود.

آخرین تماس آقای سحرخیز با خانه کی بوده است؟

به مناسبت تولد حضرت محمد، دو دقیقه توانسته بود به منزل زنگ بزند. در همین تماس باز هم گفته بود که اگر به خواسته‏‏های ایشان که پایان دادن به این همه مدت بلاتکلیفی است، جواب داده نشود شروع به اعتصاب غذا می‏کند. مادرم ایشان را متقاعد کرده بود که یک هفته اعتصاب غذای خود را عقب بیاندازد.

یعنی تا کی اعتصاب غذای خود را عقب انداخته‏اند؟

پنجشنبه شروع به اعتصاب غذا و دارو می‏کند. ایشان از وقتی که در زندان است، در روز بیش از ۱۰ قرص مصرف می‏کند و حدود ۲۰ کیلو وزن کم کرده است. مدام هم زیر فشار است.

آقای لاریجانی در تلویزیون اعلام می‏کند که هیچ‏ کسی به خاطر اعتراض در زندان نیست. در حالی که پدر من نه جایی خشونتی به خرج داده و نه کار دیگری کرده‏ است. تنها کار پدر من نوشتن و اعتراض ‏بوده است. آقای لاریجانی، همراه دو برادر دیگر خود نشسته‏اند و دارند ایران را به روز سیاه می‏نشانند. آن‏ها دست‏نشانده‏ی آقای خامنه‏ای هستند که به دلیل کینه‏توزی ایشان، پدر من الان در زندان است. این فشارها را هم به پدر من می‏آورند که او را اذیت کنند.

عیسی سحرخیز بیش از هشت ماه است که در زندان بسر می‌برد

آیا خانم ستوده، وکیل آقای سحرخیز، اطلاع دقیق‏تری از پرونده‏ی ایشان ندارند؟ آیا اخیراً خبرهای جدیدی برای خانواده نداشته‏اند؟

برای وکیل پدرم هم بسیار مشکل پیش آمده است و تلفن ایشان را قطع کرده‏اند. ماشاالله هیچ‏کس در امان نیست؛ از دانشجو گرفته که به آن شکل در دانشگاه لگدمال می‏شود تا وکیل که بازجویی‏ می‏شود که چرا مصاحبه کرده است. به هرحال دسترسی به وکیل پدرم هم برای ما خیلی سخت شده است. به خاطر این که همه‏ی امکانات تماس با ایشان را قطع کرده‏اند. آن‏‏ها هم با همین مشکلاتی که ما داریم، روبرو هستند.

آخرین اقدامی که خانواده در تهران برای پدرتان انجام داده‏اند، چه بوده است؟

پدرم قبل از آخرین تماس تلفنی خود گفته بود اعتصاب غذا می‏کند. به همین دلیل مادرم به دادستانی رفته بود. ساعت‏ها آن‏جا بوده و خواهش کرده که امکان بدهند با پدرم تماس داشته باشد و از او بخواهد که اعتصاب غذای خود را یک هفته عقب بیاندازد. البته مادرم نتوانسته بود خود دادستان را ملاقات کند، ولی رییس دفتر دادستان بعد از ساعت‏ها انتظار به او گفته بود که برگه‏ای را پر کند تا ‏آن‏ها بررسی ‏کنند. بعد از این اقدام بود که پدرم دو دقیقه زنگ زده بود.

به عنوان فرزند آقای سحرخیز، نمی‏خواهید این درخواست را از ایشان داشته باشید که اعتصاب غذا نکنند؟

هرطور که پدرم خودش صلاح می‏داند؛ مساله این است که بعد از این که دنده‏هایش را هنگام دستگیری شکستند و بعد از هشت ماه بلاتکلیفی و در زندان ماندن، باید بالاخره به پر‏ونده‏اش رسیدگی شود. در عرض یک روز همه را دستگیر می‏کنند، اما برای این که در مورد همان اتهامات بی‏موردی هم که زده‏اند، پرونده‏ای درست کنند، این همه طول می‏دهند. مگر بازجویی و تشکیل پرونده چقدر زمان نیاز دارد.

سوال من این است که چگونه قوه‏ی قضاییه راحت یک روز قبل از انتخابات شروع به دستگیری‏های گسترده می‏کند، اما بعداً توان رسیدگی به پرونده‏های آنان را ندارد؟

یا چرا پرونده‏های کوی دانشگاه بررسی نمی‏شود؟ الان که دیگر فیلم آن منتشر شده و مشخص است نیروی انتظامی به داخل کوی ریخته است. چرا به این مساله که بدن‌های بچه‏ها را به نحوی که همه خون از سرو صورت‏شان می‏آید روی زمین ریخته‏اند، رسیدگی نمی‏شود؟ اما با کسی که به رفتار حکومت با فرزندان کشورش اعتراض و انتقاد کند، مشکل دارند.

در اواخر سال‌های ۹۰ میلادی، اگر از کنار یک آپارتمان پنج طبقه درب و داغان یک شهر روسی رد می‌شدید، آپارتمانی که ماه‌ها در آن نه خبری از دستشویی بود و نه بخاری، باورتان نمی‌شد که از کنار مجموعه‌ای سرشار از جادو و خلسه عبور کرده‌اید.

مدت‌ها بود که آب لوله‌کشی هم از کار افتاده بود و اکثر ساکنین آپارتمان ماه‌ها پرداخت حقوق ماهیانه‌شان به تعویق افتاده بود. بچه‌های بی‌سرپرست و سرکش دسته‌دسته، اطراف آشغال‌های جمع‌آوری نشده می‌پلکیدند.

اما خانم «جینا اوچنر»، نویسنده دو مجموعه از داستان‌های کوتاه، در خیال خودش و در حین سفر از کنار آپارتمان متروکه درنگی کرد و پس از ایستادن درآن‌جا، سرکی کشید در حیاط پشتی آپارتمان و ناگهان طرح یک رمان زیبای جذاب در ذهنش خطور کرد.

«جینا اوچنر»

مدت زیادی نیست که خانم اوچنر آمریکایی مشغول زندگی در روسیه شده است و تا آن‌موقع حتی رنگ این شهر را هم به چشم ندیده بود. با وجود این رمان اولش، «یادداشت‌های رویایی روسی از رنگ و پرواز» سرشار از اصالت تجربه است و در واقع لمس واقعی ماجراهایی است که ساکنین آپارتمان مخروبه خلق کردهاند.

خانم اوچنر از سویی، بی در و پیکری دردناک روسیه بعد از سقوط بلوک شرق سوسیالیستی را به خیالات رئالیسم جادویی ربط داد و از سوی دیگر، با دامن زدن به جدال زندگی روزمره ساکنین آپارتمان، تلاش کرد تا تصویری منطقی و واقعی از تنگنای زندگی آن‌ها ارائه دهد.

آزاده خانم، یکی از چهار شخصیت اصلی داستان است، زن مسلمانی که با همه فامیل از استان «اوستیای شمالی» اخراج شده است و وظیفه سرپرستی از دستشویی عمومی آپارتمان را بر عهده گرفته است، زنی که رویاهای به تحقق نرسیده‌اش در بوی مستراح گره خورده بود.

شخصیت دوم داستان «اولگا»، یک زن جهود است که به عنوان مترجم روزنانه ارتش در شهر پرم، برای جنایات جنگی چچنیا، دروغ‌های آرام‌بخش می‌بافد.

«یوری»، پسر اولگا، نظامی موج خورده و مجروح جنگی، شخصیت سوم داستان است. یوری در آرزوی روزی است که بتواند به ماهی تبدیل شود و در همان حال به شیوه الله‌بختکی، راهنمای موزه هنرهای روسی، انسان‌شناسی و زمین‌شناسی شهر پرم است. موزه‌ای که همه اشیا و آثار موجود درآن تقلبی است.

همسایه‌های درون آپارتمان به شکل‌های مختلف مشغول نوعی ترجمه هستند. عمل قهرمانانه‌ای که به معنای دقیق کلمه ترجمه نیست بلکه در اصل، آن‌ها در حال ایجاد صداها و کلمات پوچی هستند که در زندگی با آن دست به گریبانند.

از همه مشخص‌تر در این زمینه، شخصیت چهارم داستان «تانیا» است که در همان موزه‌ای که یوری کار می‌کند به عنوان پیشخدمت به کار مشغول است. تانیا در ضمن سخت درگیر ساختن مجسمه‌های زمختی است که با تکه چوب‌های باقی‌مانده از بستنی یخی و کار تنها سر هم شده است.

تانیا پوست زرق و برق‌دار شکلات‌ها را به عنوان هاله نورانی بر آن‌ها می‌کشد و با ایمان خالص در ستایش مترسک‌های کاغذی که می‌سازد حرف می‌زند. تانیایی که از بیرون هیبت محکمی دارد و از درون جسم زار، یک لحظه از دفترچه خاطرات تقریبا تکه‌پاره شده‌اش جدا نمی‌گردد. دفترچه مملو از خاطرات تلخ و شیرین تانیا، پر شده است از جزییات عشقی که به یوری در دل دارد و دقتی که به اشکال مختلف ابرها مبذول داشته است.

قصه ساکنان آپارتمان کثیف، نکبتی و حتی فراموش شده می‌بایست بر فضای هر چه واقعی‌تری تکیه کند ولی در ادامه داستان، با سقوط شوهر آزاده از پشت بام آپارتمان پنج طبقه به پایین، و مشاهده زنده و سالم او یک هفته بعد از خودکشی، توسط همسایگان، به ناگهان دنیای ناتورالیستی و زولایی رمان را به سمت دنیای دهکده «ماکوندایی» از نوع آمریکای لاتین می‌کشاند.

به برکت دوره ذاتا آزاد حکومت «یلتسن» در دهه‌ی ۹۰ میلادی در روسیه، موج جدیدی از شور قصه‌نویسی در روسیه شکل گرفته بود که با خود روح جدیدی از گرایشات تجربی و حتی پست مدرن به همراه آورد.

نویسندگانی چون ویکتود پلوین، ولادیمیر سوروکین و تاتیانا تولستایا از جمله داستان‌سرایان این موج نو روسی هستند که با خود قبیله بزرگی از قهرمانان جادویی و سورئال را به ادبیات روسیه اضافه کردند. جینا اوچنر با وجود مهاجر بودنش به کمک رندی خلاقانه‌اش قادر گشت تا سوار موج سرشار تخیل فوق گردد.

تعدادی از فعالان حقوق زن، خواستار آزادی زنان برای فعالیت‌های مسالمت‌آمیز و رفع تبعیض علیه آنها در جمهوری اسلامی شدند.

این خواسته‌ها در پایان نشستی با عنوان «گردهمایی سبز فعالان جنبش زنان ایران» که روز گذشته (یکشنبه) در آستانه هشتم مارس، روز جهانی زن برگزار شده بود، در قالب قطعنامه‌ای مطرح شده است.

«الحاق ایران به کنوانسیون رفع تبعیض، تعبیه راه‌کارهای قانونی، اجتماعی و سیاسی برای کاهش خشونت‌ها علیه زنان، ایجاد فرصت‌های برابر در کلیه حوزه‌های سیاسی و اداری و مدیریتی، رفع کلیه تفکیک‌های آمرانه جنسیتی و آزادی زندانیان سیاسی و عقیدتی»، از دیگر خواسته‌های شرکت‌کنندگان در این نشست بود.

نویسندگان این قطعنامه، با اشاره به اعتراض‌های چند ماه اخیر به نتیجه انتخابات ریاست جمهوری، نوشته‌اند که زنان در این حرکت اعتراضی، «سهمی مساوی و برابر دارند.»

آنها افزوده‌اند: «زنان، بار مسئولیت تحقق خواسته‌های این جنبش را به تساوی بر دوش گرفته‌اند و در راه آن از پرداخت هزینه‌هایی چون ضرب و شتم، حبس و زندان، محرومیت از کار و تحصیل و ممنوعیت از خروج، محرومیت از انواع حقوق مدنی و حتا مرگ و شهادت ابایی نداشته‌اند.»

در این قطعنامه تاکید شده است که زنان، در جنبش سبز، «آگاهانه‌تر و پیگیرانه‌تر از گذشته حضور یافته‌اند و با آگاهی جنسیتی در این جنبش نقشی تاثیرگذار و فعال بازی کردند.»

در پایان این قطعنامه آمده است: «ما به بانگ بلند اعلام می‌کنیم که در کنار مردم و کنشگران جنبش سبز خواهیم بود، اما همچنان مصرانه برای تحقق خواسته‌ها و مطالبات مستقل‌مان نیز تلاش خواهیم کرد.»

زهرا رهنورد، مینو مرتاضی، شهلا لاهیجی، فاطمه راکعی، نوشین احمدی خراسانی، منصوره شجاعی، فرزانه طاهری، نسرین ستوده، فریده ماشینی، فاطمه گوارایی و تعدادی دیگر از فعالان جنبش زنان و برخی از خانواده‌های زندانیان وقایع اخیر در این نشست شرکت داشتند.

«همراهی و همپایی زنان از طیف‌های مختلف فکری و سیاسی در جنبش زنان، رابطه متقابل این جنبش با جنبش سبز و تاکید بر مطالبات و خواسته‌های مستقل زنان در ادامه راه مشترک این دو جنبش»، از مواردی بود که از سوی شرکت‌کنندگان در این نشست به بحث گذاشته شد.

در کشور «پشم‌آباد» دو دسته قومی زندگی می‌کنند: «موبلند‌»‌ها و «طاس»‌ها. اما در واقع موبلندها خیلی بیشتر از طاس‌ها هستند و در طول زمان هم به تدریج بیشتر نقش‌های و مسئولیت‌های مهم دولت را در دست گرفته‌اند. اما با اینحال پشم‌آباد سرزمینی خوشحال است که هر کس نظام موجود و موقعیت خود را در آن می‌شناسد. در آنجا حتی یک برنامه‌ی بسیار دموکراتیک برای کنترل جمعیت وجود دارد که به والدین کمک می‌کند احتمال تولد نوزادان طاس را کاهش دهند.

با این اوصاف برای نخست وزیر پشم‌آباد آزاردهنده است که نماینده‌ی دورگه کشور همسایه «رلتاویا» که برای مذاکره بر سر روابط تجاری و بازرگانی بین دو کشور به آنجا آمده، به جنبه‌های خاصی از زندگی در پشم‌آباد انتقاد کند. این نماینده به نخست‌وزیر می‌گوید کشور متبوعش نگران طاس‌هاست که دسترسی برابر به بهداشت، آموزش و فرصت‌های شغلی ندارند. نخست وزیر در پاسخ به این انتقاد اشاره می‌کند آنها باید بفهمند در فرهنگ پشم‌آباد تنها موبلندها می‌توانند شغل‌های مهم داشته‌باشند. ضمن اینکه اختصاص منابع محدود به تاس‌ها غیرعملی و غیرضروری است.

علاوه بر این برای نظم و اخلاق عمومی لازم است که آموزش و بهداشت به طور جداگانه برای دو بخش جامعه فراهم شوند. نخست وزیر می‌گوید از دید آنها اختلاط دو گروه در جامعه از لحاظ اخلاقی بسیار مشکوک است، بر خلاف آنچه در رلتاویا معمولی به نظر می‌رسد. به گفته‌ی او با توجه به ارزش‌ اقتصادی یک موبلند نسبت به یک طاس، طبیعی است که باید منابع و موقعیت‌ها را به موبلند‌ها اختصاص دهند. به نظر او نظام‌های مشابه این در سرزمین رلتاویا هم وجود دارد.

نمایندگان رلتاویا از این پاسخ صریح تشکر می‌کنند. آنها به خاطر تساهل بالای خود در مورد تفاوت‌های فرهنگی به خود افتخار می‌کنند و بیشترشان می‌پندارند بحث در این مورد که یک نظام از نظام دیگر بهتر است، نوعی از امپریالیسم به شمار می‌رود. اما یکی از انها که اتفاقا طاس هم هست می‌پرسد:« اما درباره کشتن طاس‌ها چه می‌گویید».

نخست‌وزیر در پاسخ می‌گوید که اگر منظور برنامه کنترل جمعیت است، این برنامه تقاضای خود تاس‌هاست. آن نماینده اشاره می‌کند تنها این برنامه مدنظرش نیست و بیشتر انتقادش به مجازات یا حتی اعدام طاس‌هایی است که در شرایطی مثل زلزله یا حتی مسابقه‌های ملی همبستگی خود را با پشم‌آباد ابراز می‌کنند. این اعتراض باعث عصبانیت زیاد نخست‌وزیر می‌شود زیرا آن را دخالت در سیاست‌های سنتی کشورش می‌بیند. او به آن نماینده پاسخ می‌دهد:« آقای محترم از کشور رلتاوا بگذارید قبل از ادامه بحث سوالی از شما بپرسم، آیا شما می‌خواهید ارزش‌های خودتان را بر ما تحمیل کنید؟»

تفاوت‌ معیارهای فرهنگی

ممکن است فکر کنید این مثال بسیار انتزاعی و فانتزی است. درست است اما پشم‌آباد جای عجیبی نیست. همه ما بسیاری از جوامع را می‌شناسیم که چنین تبعیض‌هایی در آنها وجود دارد. وقتی تفاوت‌های فیزیکی و جسمی واضحی وجود نداشته باشد، تبعیض بر محور دین یا دیگر معیارهای فرهنگی شکل می‌گیرد.

اما مسئله اصلی ما در اینجا به چالش کشیدن پایه‌های منطقی فرهنگ جوامع مختلف نیست. آیا برای مثال کسی در مورد بنیان‌های منطقی رفتار با زنان یا رفتار با اقلیت‌ها در سراسر دنیا سوال می‌کند؟ در واقع اگر هم اعتراضی هست، اعتراض به پایه‌های منطقی آن نیست. اعتراض به ماهیت وجود چنین رفتارهای تبعیض‌آمیزی است. در هر حال این سوال مهمی برای نسبی‌گرایان نیست.

در اخلاق و احتمالا سیاست غربی، همواره این فرض برجسته وجود دارد که همه مردم مستقل از ظاهر فیزیکی و ویژگی‌های دیگری که از کنترل آنها بیرون است، ارزش برابر دارند. سوال‌این است که این کشور‌ها با وجود چنین پیش‌فرضی چگونه سیاست‌های اجتماعی جوامعی را قبول می‌کنند که برضد این اصل عمل می‌کنند؟

پایه فلسفی چنین رویکردی نظریه «نسبی‌گرایی» است که می‌گوید آنچه برای ما درست است، لزوما برای دیگران درست نیست. در واقع بنابر این نظریه تلاش برای تحمیل یک فرهنگ به دیگران بسیار نادرست است. سعی در تحمیل فرهنگ خود به دیگر جوامع بدون شناخت از آداب و سنن آن جوامع یک نوع « امپریالیسم فرهنگی» به شمار می‌رود.

تفاوت چارچوب‌های اخلاقی

در اخلاق در واقع تنها دو موضع ممکن درست یا نادرست وجود دارد که البته هر شخص می‌تواند مواضع متفاوتی نسبت به این دو شق داشته باشد. شما یا فکر می‌کنید که چیزی درست است یا نادرست، یا اینکه درباره آن مطمئن نیستید. یا فکر می‌کنید هر دو طرف یک دوراهی درست هستند یا هیچکدام، یا به ترکیب‌های پیچیده‌‌ای از درستی و نادرستی باور دارید.

طبیعتا فلاسفه اصطلاح‌هایی وضع کرده‌اند که در عین پرهیز از آشفتگی، تفاوت‌های ریز هر کدام از این مواضع را نشان دهد. برای مثال آنهایی که به طور قطعی فکر می‌کنند تفاوتی بین درست و نادرست وجود ندارد، «پوچ‌گرای اخلاقی» نامیده می‌شوند. این گروه البته ممکن است با «ذهن‌گرایی اخلاقی» در یک دسته قرار گیرند که معتقدند ما چیزهایی را «خوب» می‌دانیم که خودمان دوست داشته باشیم. همان‌طور که قبلا هم اشاره شد، نسبی‌گرایان اخلاقی هم وجود دارند که معتقدند دیدگاه‌های اخلاقی در میان گروهی از افراد در مکان‌ و زمان خاص «معتبر» هستند.به طور خاص‌تر این «نسبی‌گرایی فرهنگی» است که در مثال پشم‌آباد مورد بحث دو طرف قرار گرفته است.

البته در نظر داشته باشید که اگر فکر کنیم چیزهای یکسان ممکن است در شرایطی درست و در شرایط دیگر غلط باشند، همچنان می‌توانیم «مطلق‌گرای اخلاقی» اما از نوعی بسیار پیچیده به شمار رویم. چیزی که برای یک نفر درست است ممکن است برای شخص دیگری که در فرهنگ دیگری زندگی می‌کند درست نباشد، زیرا شرایط آنه با یکدیگر متفاوت است.

دیدگاه دیگری وجود دارد که گاهی «شک‌گرایی اخلاقی» نامیده می‌شود. مطابق این دیدگاه ممکن است حقایق اخلاقی وجود داشته باشند اما هیچ کس آنها را نداند. یا در دیدگاهی با عنوان «شهودگرایی» بین درست و نادرست تفاوت وجود دارد اما تنها از روی شهود می‌توان آن را تشخیص داد. برخی نیز مانند افلاطون می‌اندیشند که فکر می‌کرد چیزهای درست واقعا درست هستند و چیزهای نادرست واقعا نادرست. این دیدگاه مطلق‌گرایی اخلاقی است.

توجیه اعمال با برچسب‌های علم اخلاق

برای ادامه دادن این فهرست مسلما ما باید بین نظریه‌های تجویزی و توصیفی هم تمایز قائل شویم، همین‌طور بین ارزش‌های ذاتی و ابزاری، یا بین نتیجه‌گرایی و مطلق‌گرایی و دیگر نظریه‌های گوناگون اخلاقی. به این ترتیب نظریه‌ها و چارچوب‌های اخلاقی زیادی وجود دارند که نمایند‌ه‌های رلتاویا و نخست‌وزیر پشم آباد می‌توانند در قالب آنها بحث کنند. به نظر می‌رسد هیچ یک هم نمی‌توانند دیگری را قانع کنند.

در واقع اگر موضوع مورد بحث آنها مثلا یک مسئله علمی بود، این امکان وجود داشت که با انجام آزمایش تعیین کنند کدام درست می‌گویند. اما مسائل اخلاقی اینطور نیستند. همان‌طور که دیوید هیوم گفته است اخلاق را نمی‌توان مانند مسائل مرتبط با ادراک حسی و واقعیت‌های عینی جهان خارج بررسی کرد. هیوم بین هست و نیست برای مسائل ادراکی و باید و نباید برای مسائل اخلاقی تمایز قائل شده است.

حال مسئله این است که با توجه به وجود این همه نظریه اخلاقی، چگونه می‌توان بایدها و نبایدها را تعیین کرد. دو طرف یک بحث که با هم اختلاف دیدگاه دارند چطور می‌توانند بر سر یک چیز عینی و مشخص به توافق برسند یا یکی دیگری را قانع کند؟ آیا همانند نسبی‌گرایی فرهنگی، چیزی شبیه «نسبی‌گرایی فرا اخلاقی» هم می‌تواند اجازه دهد شخصی کاری را انجام دهد و بعد مثلا با این توجیه که مطلق‌گرا، یا سودانگار، یا ذهن‌گرا ست از عمل خود دفاع کند؟ به این ترتیب شاید بتوان گفت هر عملی اخلاقی است، زیرا می‌توان چارچوبی تعریف کرد که آن عمل در آن چارچوب اخلاقی باشد.

به نظر می‌رسد که اختلاف دیدگاه‌های اخلاقی و به طور خاص نسبی‌گرایی مسئله مهمی در اخلاق باشد. در برنامه‌های بعد باز هم به این موضوع بر می‌گردیم.

دوراهی شما

حالا نوبت شماست که به سوال این برنامه پاسخ دهید. به نظر شما آیا گوناگونی نظریه‌های مختلف اخلاقی می‌تواند باعث شود عمل خاصی را به این دلیل که در چارچوب یکی از این نظریه‌ها انجام شده است، توجیه کرد؟

برای مثال آیا یک شخص می‌تواند کشتن یک انسان را با این توجیه کند که بر اساس دیدگاه نتیجه‌گرا در اخلاق، کشتن آن یک نفر باعث نجات جان چندین انسان دیگر شده است؟ یا در مقابل اگر آن شخص آن یک نفر را نکشد با این توجیه که کشتن در هر صورت نادرست است و با این کارش چندین انسان دیگر کشته شوند، آیا می‌توان انتخابش را با این توضیح که در چارچوب اخلاقی مطلق‌گرایانه قرار دارد توجیه کرد؟

حال با در نظر داشتن این مثال‌ها به سوال نظرسنجی پاسخ دهید. اگر فکر می‌کنید این مثال‌ها مناسب نیستند یا مثال‌های دیگری در ذهن دارید، در بخش نظرها مثال‌ خود را بنویسید.

منابع:

One hundred and one ethical dilemmas, Martin Cohen, 2007

Being Good: A Short Introduction to Ethics, Simon Blackburn, 2001

کلیات لایحه بودجه ۳۴۷ هزار میلیارد تومانی سال ۱۳۸۹ به تصویب نمایندگان مجلس رسید.

کلیات این لایحه امروز دوشنبه در صحن علنی مجلس پس از اظهارات موافقان و مخالفان به رای گذاشته شد که در نهایت، با ۱۵۱ رای موافق، ۶۲ رای مخالف و ۱۲ رای ممتنع به تصویب رسید.

۱۰ نماینده موافق و ۱۰ نماینده مخالف، به همراه مخبر کمیسیون تلفیق بودجه و معاون برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی دولت، پیش از رای‌گیری در مورد کلیات این لایحه در مجلس سخنرانی کردند.

محمدمهدی مفتح، سخنگوی کمیسیون تلفیق، طی سخنانی گفت که اعضای این کمیسیون پس از برگزاری ۲۶ جلسه، رای به کاهش ۸.۵ درصدی بودجه سال ۸۹ داده‌‌اند.

به گزارش خبرگزاری فارس، نمایندگان موافق، در اظهارات خود «رشد اعتبارات فرهنگی، انضباط مالی، شفافیت درآمدهای نفتی، شفافیت رابطه دولت و شرکت ملی نفت، کاهش وابستگی به درآمدهای نفتی و انعطاف‌پذیری» را از مهمترین شاخصه‌های بودجه سال ۸۹ دانستند.

نمایندگان مخالف نیز «تورم بالای اجرای لایحه پیشنهادی دولت، چشم‌اندازهای بروز رکود تورمی در اقتصاد، فقدان رویکرد اشتغال‌زایی و افزایش وابستگی بودجه به درآمدهای نفتی» را از اشکالات بودجه سال آینده عنوان کردند.

احمد توکلی، رئیس مرکز پژوهش‌های مجلس از جمله مخالفان این لایحه بود که در سخنان خود هشدار داد «بودجه پیشنهادی دولت، رشد منفی اقتصاد و تورم ۵۰ درصدی» در پی خواهد داشت.

آقای توکلی افزود: «تورم ۵۰ درصدی ناشی از اجرای لایحه بودجه و طرح هدفمند کردن یارانه‌ها، بیکاری را به دنبال دارد و کمر تولیدکنندگان و مستضعفان را خواهد شکست.»

با تصویب کلیات بودجه، کار رسیدگی به جزئیات آن در فاصله دو هفته مانده به پایان سال ۱۳۸۸ در دستور کار نمایندگان مجلس قرار گرفته است.

لایحه بودجه سال ۱۳۸۹ با سه ماه تاخیر، بهمن ماه سال جاری از سوی محمود احمدی‌نژاد تقدیم مجلس شده بود.

آقای احمدی‌نژاد پیش از ارائه این لایحه، به نمایندگان توصیه کرده بود که وقت خود را صرف بررسی جزئیات آن نکنند.

«من ‌اکنون فهمیدم که با نبود باران در مریخ، احتمالاً این شیارها سازوکار اصلی پراکندگی آب (و حیات)، بر سطح خشک این سیاره را تشکیل می‌دهند». این کلمات را «جیووانی اسکیاپارلی»؛ ستاره‌شناس و تاریخ‌نگار ایتالیایی، در کتاب «حیات در مریخ» آورده که رسماً از آن به‌عنوان نخستین اشاره‌ی مستقیم به آبراهه‌های مریخی یاد می‌شود.

چندی بعد اخترشناس ثروتمند آمریکایی «پرسیوال لاول»، رصدخانه‌ی نسبتاً مجهزی جهت مطالعه‌ی دقیق این سیاره بنانهاد و برای نخستین بار ایده‌ی «مریخی‌»ها را به استناد مشاهداتش از شبکه‌ی پهناور این آبراهه‌هایی که منشأشان را «مصنوعی» می‌دانست؛ ارائه داد. عمر این فرضیه‌ی جنجالی دیری نپایید و مشاهدات ماهواره‌ای، دست‌کم ایده‌ی مصنوعی بودن‌شان را رد نمود.

اما چندی پیش حتی فرض ایجاد بخشی از این عوارض به‌دست جریانات طبیعی آب در گذشته هم از اعتبار نخستین‌اش افتاد و جریانات آتشین گدازه به‌عنوان معمار بخشی از سطح شکن‌شکن این سیاره در گذشته‌ای دور معرفی گردید.

مریخ را می‌توان سرزمین «ترین‌»ها نامید. بلندترین کوه و عمیق‌ترین و وسیع‌ترین دره‌ی منظومه‌ی شمسی را در این سیاره باید جست. این تصویر شبیه‌سازی‌شده، نمای حقیقی مریخ را از دید یک فضانورد فرضی نشان می‌دهد. سه برآمدگی هولناکی که در این نما دیده می‌شوند، رشته‌کوه غول‌پیکر تارسیس است. کوه واقع در مقابل تصویر، همان کوه «آسکرا»ست

گدازه‌ها با گام‌های آرام‌شان، توان تراش خاک و یا ایجاد گذرگاه‌های تنگ همچون بستر رودخانه و دره‌های عمیق آب‌کند را در مسیر پیش ‌روی خود دارند و همین امر احتمالاً علت پیدایش دست‌کم یک کانال پرپیچ‌و‌خم مریخی را توجیه می‌کند.

سیزدهم اسفندماه سال جاری، نتایج پژوهشی در این خصوص، طی چهل‌و‌یکمین همایش علوم ماه و سیاره‌ای در مرکز فضایی گادرد ناسا توسط دکتر «یاکوب بلیچر» از دانشگاه ایالتی آریزونا ارائه گردید. بحث و جدل پیرامون منشأ آبی و یا گدازه‌ای کانال‌های مریخی، سال‌هاست که ادامه دارد و گمان می‌رود نتیجه‌‌ی آن تأثیر حائز اهمیتی بر احتمال کشف حیات در این سیاره‌ی مرموز ایفا نماید. بلیچر در این خصوص می‌گوید:

«برای درک اینکه حیات – آنگونه که ما می‌شناسیم - هیچ‌گاه بر مریخ وجود داشته [یا خیر]، باید بفهمیم آب کجا بوده و یا هست». زمین‌شناسان معتقدند آنچه‌ از ذخایر آبی مریخ امروزه باقی‌مانده را در اختلاط با خاک و یا به شکل پهنه‌های وسیع یخی مستقر در قطبین شمال و جنوب آن می‌توان یافت. از سویی برخی پژوهشگران گمان می‌برند آب به‌شکل رودهای خروشان و یا دریاچه‌های پهناور، روزگاری این سیاره را در استیلای خود داشته که در اینصورت احتمال پیدایش برخی گونه‌های زیستی در گذشته و یا حتی امروز مریخ، قوت می‌گیرد.

یکی از نمونه‌هایی که به استنادش ایده‌ی جریانات باستانی آب در این سیاره را می‌توان تا حدی پذیرفت، عکس‌های ماهواره‌ای از عوارضی است که بی‌شباهت به سازه‌های حاصل از فرسایش آبی در همین زمین خودمان نیستند.

از این دسته می‌توان به عوارضی چون تراس‌بندی دیواره‌ی‌ کانال‌ها، جزیره‌های پراکنده در مسیر رود و شاخابه‌هایی که از مسیر کانال انشعاب یافته و در نقطه‌ای دیگر مجدداً به آن می‌پیوندند اشاره کرد. بلیچر می‌گوید: «گمان می‌رود این‌ها مدرک روشنی دال بر [وقوع] فرسایش رودخانه‌ای بر مریخ باشند». گدازه غالباً قادر به ایجاد چنین پدیده‌های تراش‌خورده‌ای نبوده و به‌گفته‌ی بلیچر آنچه از بازمانده‌های یک مسیر گدازه‌ای انتظار می‌رود؛ مشابه کانال‌های باز و بزرگ جزیره‌ی هاوایی است.

تصویر ماهواره‌ای از بخشی از کانال‌های درهم‌تنیده‌ی حوزه‌ی شمال شرقی کوه آسکرا / دانشگاه ایالتی آریزونا / ناسا

بلیچر و دانشجویانش، اخیراً مطالعه‌ی دقیقی را بر یک کانال، واقع در ناحیه‌ی جنوب غربی آتشفشان «آسکرا» (Ascraeus Mons volcano) در مریخ به ثمر رسانده‌اند.

این کوه، یکی از سه عضو رشته‌کوه غول‌آسای «تارسیس» است. تیم پژوهشی، جهت دسترسی به تصویر ماهواره‌ای واحدی از این کانال ۲۷۰کیلومتری، تصاویر پازل‌گونه‌ و باکیفیت حاصل از سه دوربین متفاوت به نام‌های «سامانه‌ی تصویربرداری از تشعشع گرمایی» یا به اختصار THEMIS سوار بر ماهواره‌ی «اودیسه‌ی مریخ»، دوربین «نقشه‌برداری بافتی» یا CTX سوار بر «مدارگرد شناساگر مریخ» (MRO)، دوربین «تصویربردار سه‌بعدی و رنگی با کیفیت بالا» (HRCS) سوار بر ماهواره‌ی اروپایی «سریع‌السیر مریخ» و نهایتاً داده‌های بایگانی‌شده‌‌ی سامانه‌ی «ارتفاع‌سنج لیزری» (MOLA)، سوار بر ماهواره‌ی بازنشسته‌ی «نقشه‌بردار سراسر مریخ» (MGS) را گردآوری نموده و به هم متصل ساخت. حال این اطلاعات، نمایی بسیار دقیق‌تر از گذشته را در اختیار دانشمندان قرار می‌داد.

از آنجا که ماده‌ی سیال به‌وجودآورنده‌ی این کانال و دیگر نمونه‌های مشابه‌ موجود در کوهپایه‌ی آسکرا، مسیر درازی را پیموده؛ استباط هویت دقیق‌اش اندکی دشوار است، اما مدارک مشاهداتی به‌دست‌آمده از سرچشمه‌ی کانال، آب را معمار اصلی آن معرفی می‌کند. این مدارک شامل جزیره‌های کوچک، شاخابه‌هایی که پس از انشعاب، مجدداً به کانال اصلی پیوند خورده‌اند و نهایتاً موانع فرسایش‌یافته‌ی موجود در انحناهای کانال را شامل می‌شود.

اما بلیچر و تیم‌اش در انتهای کانال، یعنی ناحیه‌ای که تا پیش از آن دیده نشده بود؛ موفق به تشخیص یک برآمدگی مرموز شدند که ظاهراً حاصل نشت گدازه‌ها از آن نقطه است. بلیچر معتقد است اگرچنانچه این کانال روزگاری یک لوله‌ی گدازه‌ای بوده، هم‌اکنون سقفش ریخته است و وجود چندین شیار موازی در اطراف کانال اصلی که از هیچ نقطه‌‌ای سرچشمه نمی‌گیرند، این گفته را پشتیبانی می‌کند.

پدیده‌هایی از این دست را در آبراهه‌ها نمی‌‌توان دید. وی مدعی است ایجاد یک سوی کانال توسط آب و سوی دیگرش به‌دست گدازه، ترکیبی نامتعارف است و حال می‌توان گفت این عارضه تماماً توسط یک جریان گدازه ایجاد شده است.

نمای نزدیک یکی از کانال‌های حوزه‌ی شمالی کوه آسکرا که طبق پژوهش اخیر احتمالاً حاصل جریانات گدازه‌ای است / ناسا

بلیچر با هدف پی بردن به عوارض جغرافیایی حاصل‌آمده از عبور رود مواد مذاب، همراه با دکتر «برنت گری» و دکتر «جیم زیمبل‌من» از مؤسسه‌ی اسمیتسونین واشنگتن، دست به بررسی کانال ۵۱کیلومتری ایجاد شده طی فوران سال ۱۸۵۹ کوه «مونا لوئا»ی جزیره‌ی هاوایی زد.

جزیره‌ای یک‌کیلومتری در میانه‌ی این کانال، در کانون توجهات آنان قرار داشت؛ چراکه به‌گفته‌ی بلیچر چنین جزیره‌ای بسیار بزرگتر از آن چیزی است که اغلب توسط جریانات گدازه‌ای به‌وجود می‌آید. گروه، از فناوری «GPS افتراقی» که اطلاعات مکانی را با دقت ۳ تا ۵ سانتیمتر – در قیاس با دقت ۳ تا ۵ متری GPS یک اتومبیل - تعیین می‌کند، بهره بردند. بلیچر می‌گوید:

«ما دیواره‌های تراس‌بندی‌شده‌ی درون کانال، انشعاباتی که از مسیر اصلی خارج شده و نهایتاً ناپدید شده بودند، انشعاباتی که پس از انحراف، مجدداً به مسیر اصلی پیوسته بودند و دیواره‌های عمودی 9 متری را یافتیم. از این‌رو در همین‌ مکان، یعنی جایی که می‌دانیم فقط به‌سبب جریان گدازه پدید آمده، نمونه‌‌ی مشابه اغلب عوارض دیده‌شده در کانال‌های مریخی را مشاهده کردیم؛ کانال‌هایی که تاکنون گمان می‌رفت آب ایجادشان کرده باشد».

نتایج این پژوهش، شاهد محکمی بر این حقیقت بود که گدازه‌های روان قادر به ایجاد کانال‌هایی‌اند که تا حد زیادی مشابه عوارض پدیدآمده از جریانات آبی است. زیمبل‌من می‌گوید: «بدین‌ترتیب با مشاهده‌ی چنین کانال‌هایی در دیگر سیارات، خصوصاً در عوارض آتشفشانی همانند رشته‌کوه تارسیس، نبایستی مستقیماً نتیجه‌ای در ارتباط با حضور آب [در آنجا] گرفت».

تصویر تلفیقی و نسبی از نقشه‌ی ایالات متحده و رشته‌کوه تارسیس. از شمال تا جنوب این تصویر 1300 کیلومتر فاصله است که تقریباً می‌توان آن را معادل فاصله‌ی مابین شهرهای سیاتل و سن‌دیه‌گو دانست. کوه‌ها به ترتیب از بالا به پایین «آرسیا»، «پاوونیس» و «آسکرا» نام دارند

مدارک بیشتر این ادعا، از مشاهده‌ی تصویر دقیق کانال‌های نشأت‌گرفته‌ از منطقه‌ی «دریای آرامش»¹ بر سطح ماه به دست می‌آید؛ قطعه‌زمینی تیره‌رنگ که در حقیقت گودالی پرشده از گدازه‌های باستانی است. پژوهش‌گران در این تصویر نیز کانال‌هایی با دیواره‌های تراس‌بندی‌شده و انشعابات ثانویه یافته‌اند.

«کشف این واقعیت که کانال نام‌برده در مریخ احتمالاً حاصل فعالیت‌های آتشفشانی است، نه‌تنها بر درک‌مان از تحول زمین‌شناختی کوه آسکرا، که بر کل رشته‌کوه تارسیس مؤثر خواهد بود. این تأثیرات، همچنین متوجه فرضیه‌ی دخالت آب در تحول زمین‌شناختی سراسر مریخ نیز خواهد بود». این را «اندی دو وت» از کالج «فرانکلین اند مارشال» شهر لنکستر ایالت پنسیلوانیا و از همکاران این پژوهش می‌گوید.

بلیچر همچنین بر این نکته تأکید می‌کند که نتیجه‌گیری‌های گروه هرگز احتمال جریان آب و یا وجود کانال‌های آب‌کند در مریخ را رد نمی‌کند. او می‌گوید:

«چیزی که آموختم این بود که مسیر جریانات سنگ مذاب را دست کم نگیرم. این [جریانات] در حقیقت قادر به ایجاد چیزهای فراوانی است که ما غالباً گمان می‌بریم اینچنین نباشد».


پانوشت:

۱. تا پیش از ابداع تلسکوپ، عوارض تیره‌رنگ سطح ماه تحت عنوان دریا شناخته می‌شد؛ اما با ظهور تلسکوپ‌ها، صحت چنین گفته‌ای از اعتبار افتاد. با این حال، به سبب نام‌گذاری ده‌هاساله‌ی این عوارض، امروزه همچنان اصطلاحاتی چون دریا، خلیج و اقیانوس از مقابل نام عوارض جغرافیایی سطح ماه حذف نگردیده‌ است.

مرتضی تمدن، استاندار تهران می‌گوید که نیرو‌های انتظامی و امنیتی، شامگاه ۲۵ خرداد ماه، وارد کوی دانشگاه تهران نشدند و «اگر كسی نقض اين مسئله را می‌داند، ما آماده پيگيری هستيم.»

به گزارش ایلنا، آقای تمدن امروز دوشنبه در یک نشست خبری گفت که «اقلیتی» از دانشجویان در کوی دانشگاه دست به تحصن زده بودند که کارهای لازم توسط «عوامل ذی‌ربط» انجام شد.

مرتضی تمدن، استاندار تهران

استاندار تهران توضیح بیشتری درباره کار‌هایی که از سوی «عوامل ذی‌ربط» در این شب انجام گرفته است، نداد.

اظهارات تمدن در شرایطی ایراد می‌شود که سوم اسفند ‌ماه، تلویزیون فارسی بی‌بی‌سی، فیلمی از حمله نیروهای انتظامی و لباس شخصی به کوی دانشگاه تهران در ۲۵ خرداد ماه منتشر کرد.

در قسمتی از این فیلم، عزیزالله رحب‌زاده، رئیس سابق پلیس تهران، «آمر» ورود نظامیان به دانشگاه معرفی می‌شود.

در واکنش به پخش این فیلم، علاءالدين بروجردی، رئيس کمیسیون امنیت ملی مجلس، آن را «مونتاژ شده» خواند.

محمدعلی جعفری، فرمانده سپاه پاسداران نیز گفته که «بسیج در اقدامات تخریبی کوی دانشگاه هیچ دخالتی نداشته است.»

این در حالی است که علی عباسپور، نماینده مجلس، چهارم تیر ماه اعلام کرده بود به عنوان یکی از اعضای کمیته حقیقت‌یاب مجلس اطلاع دارد که ورود نیروهای انتظامی به کوی دانشگاه تهران، «بامجوز» بوده است.

تمدن در ادامه اظهاراتش، در مورد نتایج تحقیقات حمله به کوی دانشگاه تهران گفت که شورای تامین استان، گزارش را در اواخر آبان‌ماه و به دبیرخانه شورای امنیت فرستاده است.

به گفته وی، مقصران پرونده کوی دانشگاه تهران نیز به دستگاه‌های امنیتی معرفی شده‌اند.

کمیته حقیقت‌یاب مجلس به ریاست محمدحسن ابوترابی‌فرد، مسئول تحقیق درباره حمله به کوی دانشگاه است. گزارش این کمیته با گذشت بیش از هشت ماه از زمان حمله به کوی دانشگاه تهران، تاکنون در مجلس قرائت نشده است.

چندی پیش، انجمن اسلامی دانشگاه تهران و علوم پزشکی تهران در نامه‌ای، از آقای ابوترابی‌فرد خواسته بود که نتایج تحقیق کمیته ویژه را منتشر کند.

علی لاریجانی می‌گوید که ایران تلاش‌های دیپلماتیک برای استرداد رهبر گروه پژاک را آغاز کرده است.

عبدالرحمان حاجی‌احمدی، رهبر گروه پژاک چند روز پیش از این، از سوی پلیس آلمان بازداشت شده است.

علی لاریجانی

به گزارش امروز دوشنبه خبرگزاری فارس، آقای لاریجانی از مقام‌های آلمانی خواسته که حاجی‌احمدی را برای محاکمه و رسیدگی به پرونده‌اش به ایران تحویل دهند.

اعضای گروه پژاک دارای رابطه نزدیک با حزب کارگران کردستان ترکیه (پ‌ک‌ک) هستند که از سال ۱۹۸۴، درگیری‌های مرگباری با نیروهای دولتی ترکیه در جنوب شرقی این کشور دارند.

همزمان با دستگیری رهبر پژاک، رسانه‌های ترکیه از بازداشت رمزی کارتال و زبیر آیدار، از اعضای ارشد کنگره خلق کردستان در بلژیک خبر داده‌اند. مقام‌های ترکیه می‌گویند این دو نفر از اعضای بلندپایه پ‌ک‌ک هستند.

حزب کارگران کردستان ترکیه (پ‌ک‌ک) در فهرست سازمان‌های تروریستی آمریکا و اروپا قرار دارد.

منطقه کردستان عراق هم‌مرز با ترکیه و ایران بوده و شامل رشته کوه‌های دورافتاده و ناهمواری است که در آنها شورشیان کرد پ‌ک‌ک و پژاک پناه گرفته‌اند.

پژاک که تهران آن را به عنوان یک گروه تروریستی می‌شناسد، دارای پایگاه‌هایی در شمال شرق عراق است که از آنها برای فعالیت علیه ایران استفاده می‌کند.

محمد اولیایی‌فرد، وکیل پایه یک دادگستری، پس از احضار به دادگاه انقلاب، بازداشت شد.

آقای اولیایی‌فرد از مسئولان سابق مجموعه فعالان حقوق بشر است که امروز دوشنبه از سوی ماموران امنیتی بازداشت شده است.

به گزارش وب‌سایت جرس، ماموران، علت بازداشت این وکیل دادگستری را اجرای حکم یک‌سال زندان وی اعلام کرده‌اند.

اولیایی‌فرد، ۱۸ بهمن ماه از سوی دادگاه انقلاب به اتهام «تبلیغ علیه نظام» به تحمل یک سال حبس تعزیری محکوم شده بود.

وی در پی اعتراض به اجرای حکم بهنود شجاعی، نوجوانی که چند ماه پیش به دار آویخته شد، محاکمه شده بود. اولیایی‌فرد، وکالت بهنود شجاعی را بر عهده داشت.

در روزهای اخیر تعداد زیادی از فعالان حقوق بشر در ایران بازداشت و زندانی شده‌اند.

سیمین بهبهانی که به دعوت شهرداری پاریس برای برگزاری روز جهانی زن عازم فرانسه بود، با ممانعت ماموران، موفق به خروج از کشور نشد.

خانم بهبهانی سحرگاه امروز دوشنبه قصد داشت از طریق فرودگاه بین‌المللی «امام خمینی» به فرانسه سفر کند.

سیمین بهبهانی

این عضو کانون نویسندگان ایران، در این خصوص به وب‌سایت مدرسه فمینیستی گفته است: «بعد از اینکه از گیت گمرک رد شدم و پاسپورتم مهر خروج خورد، دو مامور صدایم کردند و پاسپورتم را گرفتند.»

بهبهانی افزوده ماموران پس از «ساعت‌ها بازجویی»، از وی خواسته‌اند که خود را به دادگاه انقلاب معرفی کند.

سیمین بهبهانی، شاعر و عضو کانون نویسندگان ایران، قرار بود در مراسم ویژه‌ای که فردا سه‌شنبه به مناسبت روز جهانی زن در پاریس برگزار می‌شود، در خصوص مسائل زنان به سخنرانی بپردازد.

بهمن ماه سال گذشته، خانم بهبهانی به نمایندگی از کمپین تغییر برای برابری، جایزه سیمون دوبووار را طی مراسمی در پاریس دریافت کرده بود.

سیمین بهبهانی در سال ۱۳۳۱ مدال بین‌المللی صلح برای شعر و لوح تقدیر پژوهش‌های زنان آمریکا را به عنوان زن سال در ۱۳۷۷ دریافت کرده است.

این شاعر همچنین جایزه سازمان نظارت بر حقوق بشر و مدال کارل فون اسیتیسکی را در سال ۱۳۷۸ دریافت کرده است.

علاوه بر سیمین بهبهانی، نسرین ستوده، منصوره شجاعی، نرگس محمدی، طلعت تقی‌نیا و بدرالسادات مفیدی از جمله زنانی هستند که خروج آنها از ایران ممنوع اعلام شده است.

هشتاد و دومین مراسم جوایز سالیانه سینمایی آکادمی علوم و هنرهای سینمایی آمریکا (اسکار) با یک رخداد تاریخی به پایان رسید.

در این مراسم برای نخستین بار جایزه بهترین کارگردانی آکادمی به یک زن یعنی کاترین بیگلو، کارگردان فیلم «مهلکه» تعلق گرفت، این فیلم به عنوان یکی از بهترین فیلم‌های سال گذشته از سوی منتقدان آمریکایی برگزیده شده بود، به این ترتیب عنوان نخستین زنی که به این جایزه دست یافته است در تاریخ سینمای آمریکا به نام کاترین بیگلو ثبت شد.

در ابتدای این مراسم، پنه لوپه کروز اولین اسکار امسال را که اختصاص به جایزه بازیگر مرد نقش مکمل داشت، به کریستوف والتز برای ایفای نقش در فیلم «حرامزاده‌های بی‌شرف» اهدا کرد.

نامزدهای بازیگر نقش مکمل مرد در لحظه اعلام نام برنده

دومین اسکار این مراسم به فیلم انیمشن تحسین شده «بالا» (Up) به عنوان بهترین فیلم انیمشن سال تعلق گرفت.

جایزه بهترین ترانه نیز به گروه «د وئری کیند» برای ترانه فیلم «قلب دیوانه» تعلق گرفت.

جایزه بهترین فیلمنامه اصلی به مارک بویل برای «مهلکه» تعلق گرفت و جفری فلچر نیز جایزه بهترین فیلمنامه اقتباسی را برای فیلم «فوق‌العاده» دریافت کرد.

«آواتار» اولین اسکارش را برای کارگردانی هنری دریافت کرد که این جایزه به ریک کارتر و رابرت استرومبرگ تعلق گرفت.

رابین ویلیامز نیز جایزه بهترین بازیگر نقش مکمل را به مو نیک برای فیلم «فوق‌العاده» اهدا کرد.

در همین حال اولین و دومین جایزه برای فیلم «مهلکه» برای بهترین تدوین صدا و بهترین میکس صدا اهدا شد.

دومین جایزه برای «آواتار» نیز برای فیلمبرداری توسط ساندرا بولاک به مائورو فیوره اهداء شد و به این ترتیب تا اواسط مراسم هر دو فیلم رقیب دو جایزه از آن خود ساختند.

جایزه بهترین موسیقی فیلم به مایکل جیاچینو برای فیلم «بالا» اهدا شد. سومین جایزه برای «مهلکه» برای تدوین به باب موراوسکی و کریس اینیس رسید.

کوئینتین تارانتینو و پدرو آلمادوار جایزه بهترین فیلم خارجی سال را به «رازی در چشمانشان» از آرژانتین دادند.

جایزه بهترین بازیگر مرد به جف بریجز برای فیلم «قلب دیوانه» تعلق گرفت که با جرج کلونی، مورگان فریمن، جرمی رنر، کالین فریث در رقابت بود.

ساندرا بولاک پس از دریافت جایزه اسکار

جایزه بهترین بازیگر زن نیز به ساندرا بولاک برای فیلم «سوی نابینا» تعلق گرفت، سایر نامزدهای این جایزه عبارت بودند از: هلن میرن، مریل استریپ، کری مولیگان و گبوری سیدیبه.

این مراسم که به صورت زنده از شبکه‌های تلویزیونی در ده‌ها کشور جهان پخش می‌شد، مهمترین مراسم سالیانه دنیای سرگرمی و یکی از چند رخداد مهم برای شبکه‌های تلویزیونی به شمار می‌رود.

موسسه‌های شرط بندی در هفته گذشته، کسب و کار پر رونقی را با توجه به وجود فیلم‌های پرفروش در میان نامزدهای اسکار داشتند.

رقابت زن و شوهر سابق در اسکار
همانگونه که اغلب منتقدان پیش‌بینی می‌کردند رقابت اصلی در مراسم امسال بین دو فیلم «آواتار» (جیمز کامرون) و «مهلکه» (کاترین بیگلو) بود.

کاترین بیگلو، کارگردان فیلم مهلکه، هنگام دریافت اسکار

کاترین بیگلو همسر سابق جیمز کامرون یکی از غول‌های سینمای هالیوود (ترمیناتور، بیگانه، تایتانیک) است که در سال‌های اخیر با فیلم‌هایی چون «فولاد آبی»، «روزهای عجیب» و «وزن آب» به یکی از مهمترین کارگردان‌های سینمای آمریکا بدل شده است.

«آواتار» نامزد نه جایزه اسکار شامل بهترین فیلم، بهترین کارگردانی، بهترین کارگردانی هنری، بهترین فیلمبرداری، بهترین تدوین، بهترین موسیقی متن، بهترین تدوین صدا، بهترین میکس صدا و بهترین جلوه های ویژه بود که در مجموع به سه جایزه دست یافت.

این فیلم علمی- تخیلی که در برخی از سینماها به طریق سه بعدی به نمایش در آمد، ماجرای تلاش زمینی‌ها برای استیلا بر یک کره است که در آن ساکنانی با ویژگی‌های خاص زندگی می‌کنند و دانشمندان زمینی برای نفوذ و تحقیق در باره آنها از پوسته‌ای شبیه آنها برای قرار دادن نفوذی‌های خود در جسم آنها استفاده می‌کنند.

این فیلم به فروش فوق‌العاده بیش از دو میلیارد و نیم دلار رسیده است.

در مقابل، «مهلکه» داستانی جنگی در باره یک گروه خنثی کننده بمب ارتش آمریکا در عراق است که در سال گذشته با تحسین بسیار منتقدان روبرو شد و در جشنواره‌های بسیاری خوش درخشید.

این فیلم نیز در نه رشته بهترین فیلم، بازیگر مرد، فیلمبرداری،کارگردانی، تدوین، موسیقی متن، تدوین صدا، میکس صدا و فیلمنامه غیر اقتباسی از سوی اعضای صنوف مختلف آکادمی علوم و هنرهای سینما نامزد جایزه اسکار شده بود که در مجموع به شش جایزه دست یافت و تقریبا تمام جوایز اصلی امسال را به خود اختصاص داد.

کاترین بیگلو پس از سوفیا کاپولا در سال۲۰۰۳ دومین کارگردان زن آمریکایی است که نامزد جایزه بهترین کارگردانی شده است.

باربارا استرایسند، خواننده محبوب موسیقی پاپ که به ویژه به دلیل گرایش‌های فمنیستی ش مشهور است، اهدا کننده جایزه بهترین کارگردانی بود که هنگام خواندن نام برنده نخست گفت: «بله، وقتش رسیده است!» و سپس نام کاترین بیگلو را به عنوان برنده بهترین کارگردان اعلام کرد و دقایقی بعد نیز تام هنکس با اعلام نام «مهلکه» به عنوان بهترین فیلم، شادمانی بیگلو و گروه سازنده فیلم را تکمیل کرد و به این ترتیب مراسم اسکار امسال به پایان رسید.

دیوید پتریوس، فرمانده نیروهای آمریکایی در خاورمیانه و آسیای مرکزی می‌گوید که جمهوری اسلامی با سرکوب معترضان به نتیجه انتخابات، به سمت «اوباش‌سالاری» حرکت می‌کند.

ژنرال پتریوس در گفتگو با برنامه فرید زکریا در شبکه تلویزیونی سی‌ان‌ان افزود که به گفته کارشناسان، جمهوری اسلامی از حکومت «روحانیون» در حال تبدیل شدن به حکومت «اوباش‌ها و بی‌سر و پاها» است.

دیوید پتریوس (AFP)

وی زمان آغاز این اتفاق (اوباش‌سالاری) را پس از «ظهور حرکت اصلاحی شهروندان ایران که از دزدیدن آرای انتخابات ریاست جمهوری این کشور عصبانی هستند»، اعلام کرده است.

هیلاری کلینتون، وزیر خارجه آمریکا نیز پیش از این گفته بود که ایران در حال تبدیل شدن به یک دیکتاتوری نظامی است.

خانم کلینتون افزوده بود که مقام‌های ارشد سپاه پاسداران ایران، در حال افزایش قدرت خود و کسب اختیارات دولت هستند.

پتریوس در عین حال، عملکرد محمود احمدی‌نژاد را که آیت‌الله علی خامنه‌ای، وی را «پیروز» انتخابات معرفی کرد، موجب «یافتن متحدان جدید برای ایالات متحده در جهان» دانست.

وی در بخش دیگری از این گفتگو، با ابراز تردید در تصمیم جدی تهران برای دستیابی به سلاح هسته‌ای اظهار داشت که «ایران در حال حرکت به سمت ساخت اجزای سلاح اتمی است.»

فرمانده نیروهای آمریکایی در خاورمیانه و آسیای مرکزی در عین حال گفت که «کسی نمی‌تواند منکر فرصت کافی که واشینگتن برای حل دیپلماتیک مناقشه هسته‌ای ایران در اختیار این کشور قرار داده، بشود.»

زلزله‌ای به بزرگی شش ریشتر، شرق ترکیه را لرزاند و دست‌کم ۵۷ کشته و ۵۰ زخمی برجا گذاشت.

مرکز لرزه‌نگاری قندیلی در استانبول، زمان وقوع این زلزله را چهار و ۳۲ دقیقه به وقت محلی و کانون آن را نزدیک شهر کاراکوکان در استان الازیغ اعلام کرده است.

بنابر اعلام رسانه‌های ترکیه، بیشتر قربانیان این حادثه، ساکنان شش روستای شرقی این کشور هستند.

چند نفر از مقام‌های رسمی ترکیه مثل جمیل چیچک، معاون نخست وزیر، رجب آکداغ، وزیر بهداشت و درمان و مصطفی دمیر، وزیر مسکن عازم منطقه زلزله‌زده که در ۵۵۰ کیلومتری شرق آنکارا قرار دارد، شده‌اند.

AP

گروه‌های امداد و نجات به همراه تعداد زیادی آمبولانس نیز در منطقه آسیب‌دیده مستقر شده‌اند.

پس از وقوع این زلزله، ۳۱ پس لرزه نیز در شرق ترکیه گزارش شده است.

ترکیه بر روی چندین گسل قرار گرفته است و از جمله کشور‌های زلزله‌خیز در جهان به شمار می‌رود.

سال ۱۹۹۹، نزدیک به ۲۰ هزار نفر در دو زمین‌لرزه شدید که شمال غرب این کشور را لرزاند، کشته شدند.

رابرت گیتس، وزیر دفاع آمریکا به طور غیرمنتظره به افغانستان سفر کرد و سفر محمود احمدی‌نژاد که برای این روز برنامه‌ریزی شده بود به تعویق افتاد.

وزیر دفاع آمریکا به خبرنگاران گفت که با هدف بررسی وضعیت عملیات جاری نیروهای بین‌المللی علیه شورشیان و طرح‌های عملیاتی آینده، به افغانستان سفر کرده است.

سه هفته پیش، بزرگترین عملیات مشترک نیروهای نظامی بین‌المللی و افغان طی هشت سال گذشته، در منطقه مارجه هلمند علیه طالبان شروع شد.

از این جنگ به عنوان سر آغاز یک جنگ بزرگ علیه شورشیان نام برده می‌شود و به همین منظور، قرار است تا تابستان آینده شمار نظامیان بین‌المللی در افغانستان به ۱۵۰ هزار نفر افزایش یابد.

اما رابرت گیتس که سفرش همزمان با سفر از پیش برنامه‌‌ریزی‌شده احمدی‌نژاد به کابل صورت گرفت، گفت که ایران در افغانستان «دوگانه‌» بازی می‌کند.

وی افزود: «ایران از یک سو می‌خواهد روابطش را با دولت افغانستان حفظ کند و از سوی دیگر می‌خواهد کارهایی انجام دهد که به ما ضربه می‌زند.»

آقای گیتس در ادامه گفت که آنها (مقام‌های جمهوری اسلامی) به طالبان «کمک» خواهند کرد؛ چه این کمک، به صورت «مالی» باشد و یا «حمایت‌های سطح پایین.»

ایران که همواره حمایت از شورشیان افغان را رد کرده است، تاکنون درباره علت تعویق سفر محمود احمدی‌نژاد اظهارنظری نکرده است. با این حال، رسانه‌های دولتی این کشور گزارش کرده‌اند که سفر وی به کابل تا اواسط ماه جاری میلادی به تعویق افتاده است.

چالش‌های پیش‌رو
سرمقاله امروز روزنامه دنیای اقتصاد با عنوان «چالش‌های بودجه‌های نفتی» به بررسی چالش‌های پیش‌روی کشورهای صادرکننده نفت و نقش مجلس در کاهش وابستگی کشور به درآمدهای نفتی پرداخته است.

در این سرمقاله آمده است: «درآمد اصلی كشورهای صادرکننده نفت كه در دست دولت‌های اين كشورها متمركز شده‌است ماهيتی خاص دارد؛ يعني از منبعی تمام‌شدنی و پرنوسان سرچشمه می‌گيرد و با نااطمينانی و نامعلومی‌‌ها مواجه بوده و سرانجام درآمدی است كه از تقاضای خارجيان مشتق می‌شود.»

سرمقاله‌نویس این روزنامه می‌افزاید: «سياست‌های پولی در آنها برای مقابله با تورم با محدوديت‌های خاصی مواجه هستند؛ چراكه رژيم‌های ارزی آنها يا ميخكوب شده يا شناور مديريت شده از نوع سفت و سخت آن است و انعطاف‌پذيری مناسب در مقابل تغييرات ساير متغيرهای كلان وجود ندارد. اين امر موثر بودن سياست پولی را تضعيف می‌نمايد و موجب می‌شود تا بار تثبيت اقتصاد كلان بر دوش سياست‌های مالی بيفتد.»

این روزنامه در ادامه نوشته است: «حذف يا كاهش جزر و مد درآمد دولت بايد در كم و كيف بودجه نويسی و تصويب و نظارت بر آن تجلی پيدا كند و رسالت نمايندگان كه خواستار ثبات زندگی اقتصادی مردم خود هستند، چيزي جزاين نيست و اين امر ميسر نمي‌شود مگر مجلس كه بايد با توجه به اندازه بهينه دولت و كاهش وابستگی بودجه به نفت، بودجه را در خدمت دستيابی به اهداف كلان برنامه پنجم توسعه قرار دهد.»

متن کامل سرمقاله

مشکل اصلی تهران
سرمقاله امروز روزنامه آفتاب یزد با عنوان «وظیفه دولت در مورد ترافیک تهران» به مشکلات ترافیک در تهران پرداخته و راه‌حل‌هایی برای آن ارائه داده است.

در بخشی از این سرمقاله آمده است: «هنگامی كه تقاضای سفر بالا باشد ولی عرضه كه همان امكانات ‌و مناسب بودن خيابان‌هاست، پاسخگوی اين تقاضا نباشد، بنابراين ترافيك به معنايی كه امروز در ‌شهر تهران وجود دارد، به وجود می‌آيد. بهترين راه حلی كه برای حل اين مشكل به نظر می‌رسد اين است ‌كه دولت بتواند تقاضای سفر در شهر را ساماندهی كند.»

این روزنامه در ادامه می‌افزاید: «بايد حمل و نقل عمومی در شهر، به حداكثر خود ‌برسد و استفاده از وسايل شخصی، به حداقل خود برسد؛ براي رسيدن به اين هدف نيز بهترين راه، تقويت فرهنگ ‌پياده روی و يا استفاده از دوچـرخـه و وسـايـل حـمل و نقل عمومی است.»

به نوشته این روزنامه: «بحث ديگری كه بايد در اين مورد مطرح كرد اين است كه اگر مي خواهيم مشكل ترافيك را در تهران حل ‌كنيم، بايد فرهنگ ترافيك را بيش از پيش در ميان مردم جا بيندازيم. يعني اينكه مردم كاملا به اين موضوع ‌ايمان داشته باشند كه خيابان، محل عبور ماشين‌هاست و پياده‌رو متعلق به شهروندان پياده.»

متن کامل سرمقاله

نظارت شبکه‌های مدنی بر دولت
سرمقاله امروز روزنامه مردم‌سالاری با عنوان «سنجش عملکرد با کدام ابزار» در مورد «نبود» ابزار مناسب در کشور برای سنجش عملکرد نهادهای وابسته به دولت نوشته شده است.

در بخشی از این سرمقاله آمده است: «واپسين روزهای هر سالی فرصت مناسبی براي سنجش عملکرد نهادهای وابسته به دولت، از آنچه ادعا کرده‌اند تا آنچه بنا بر شاخص‌های آماری عينيت يافته است، محسوب می‌شود. درسال‌های اخير و حتی در دولت‌های گذشته هرگاه صحبت از سنجش عملکرد مديران و نهادهای دولتی شده است، شاهد برخي سوءتفاهم‌ها و حتی تعارض‌های آشکار و پنهان آماری بوده‌ايم.»

این روزنامه در ادامه می‌افزاید: «یکی از دقيق‌ترين و مناسب‌ترين اهرم‌های نظارتی در جوامع مدرن و پيچيده کنونی به نظارت نهادهای مدنی و مستقل از دولت، همچون احزاب، رسانه‌ها و NGO ها... شناخته می‌شود. اگر اين نهادهای مدني بتوانند به شکل قانونمند و آزاد نقش و کارکردهای خود را در نظارت واقعی اعمال نمايند، قطعا رسوب بر جا مانده از ناکارآمدی دستگاه های وابسته به بخش دولتی به شکل محسوسی کاهش می‌يابد.»

به نوشته این روزنامه: «امروزه نگاه سطحی و ناصوابی در بخشی از مسوولان کشور رسوخ‌يافته که بدون مشارکت نهادهای مستقل از دولت و شبکه‌های مدنی، پيشرفت و توسعه در کشور امکان‌پذير است. اين نگرش بدون توجه به تاثيرگذاری مستقيم و پيچيده عرصه‌های مختلف بر يکديگر، قصد دارد با کمرنگ‌کردن عرصه‌های عمومی و مدنی صرفا نسخه‌های مديريتی خود را از بای بسم‌الله تا تای تمت به اجرا گذارد.»

متن کامل سرمقاله

سایر مطبوعات:
سرمقاله امروز روزنامه قدس با عنوان «نظریه‌پردازی جنبش فتنه و مسئولیت موسسه تنظیم»

سرمقاله امروز روزنامه جمهوری اسلامی با عنوان «مصر در آستانه تحول»

سرمقاله امروز روزنامه کیهان با عنوان «نوستالژی استراتژی»

آفتاب یزد:
● دادستان تهران: دادسرای اوین «امنیتی» نیست
● اختلاس میلیاردی در یک شرکت دولتی
● عباسپور: موضوع تفکیک جنسیتی توهین به دانشگاه‌ها نیست
● بهره‌برداری از خط تولید موشک کروز «نصر یک»

بانی فیلم
● آخرین روزهای «برف روی شیروانی داغ»
● اسکارهای ۸۲ اهدا شدند
● رامتین لوافی داور جشنواره رم شد
● واکنش انجمن سینماداران به اظهارنظرهای اخیر

تفاهم
● سهم ۳۱ درصدی ایران از بازار جهانی
● کاهش تعرفه هدفی خوب، تصمیمی عجولانه
● ۴۵۰ شهر کشور دارای بافت فرسوده هستند
● مشارکت چین و روسیه برای توسعه میادین نفت و گاز

تهران امروز
● سه واکنش به بازداشت خبرنگار ایرانی در ایتالیا
● اختلاس میلیاردی در شرکت دولتی
● جزئیاتی از دستگیری فعال‌ترین تروریست غرب کشور
● ابعاد بحث برانگیز آثار تورمی یارانه‌ها

جمهوری اسلامی:
● مشارکت گسترده مردم عراق در انتخابات پارلمانی
● دستگیری اعضای باند بزرگ مفاسد اقتصادی در یک شرکت دلویت
● بهره‌برداری از خط تولید موشک ضد ناو در ایران
● رئیس گروهک تروریستی پژاک در آلمان دستگیر شد

رسالت:
● لاریجانی: دستگیری خبرنگار صدا و سیما صحنه‌پردازی ساده‌لوحانه است
● دستگیری اعضای یک باند بزرگ مفاسد اقتصادی
● کالاهای شب عید مردم با ۱۵ درصد زیر قیمت عرضه می‌شود
● بعثی‌ها با اسم رزم تقلب آشوب را در انتخابات عراق رقم زدند

دنیای اقتصاد:
● یارانه نقدی باید به طور مساوی تقسیم شود
● دو تصمیم برای اقتصاد سال آینده
● خلأ قانون در پیش فروش مسکن
● اوضاع اقتصاد ایران در آینه آمار

کیهان:
● قیمت برنج داخلی در آستانه شب عید کاهش یافت
● پایان انتخابات عراق مردم از بمب و خمپاره نترسیدند
● پیگیری جدی مشکل گرد و غبار دستور کار مجلس و دولت
● موشک کروز ایران در خط تولید قرار گرفت

مردمسالاری:
● اختلاس میلیاردی یک شرکت دولتی
● صدور کیفرخواست برای ۲۵۰ نفر از متهمان عاشورا
● تعیین تکلیف جایگزین پیکان تا دو هفته آینده
● ۲۰ انتصاب جدید در وزارت امور خارجه

وطن امروز
● بازداشت اعضای اصلی یک باند بزرگ مفاسد اقتصادی
● کروز در ناوگان دریایی ایران
● کاهش تعرفه مکالمات در سال آینده
● دوره سربازی بر اساس مدرک تحصیلی کاهش نمی‌یابد

گفتگوهای روز:
● روزنامه جام‌جم در شماره امروز خود گفتگویی با میکائیل شهرستانی منتشر کرده است.

کارشناسان اقتصادی در ایران پیش‌بینی می‌کنند که با اجرای در پیش روی قانون یارانه‌ها که در مجلس اسلامی تصویب شده است، قیمت مواد سوختی، به ویژه بنزین به شدت افزایش یابد. به توصیف دست‌اندرکاران دولتی قیمت بنزین واقعی می‌شود.

در مورد این بالا رفتن قیمت بنزین و مواد سوختی که قسمت کالاهای دیگر را در ایران بالا می‌برد و به فقر و بیکاری گسترده می‌انجامد با آقای جمشید اسدی، استاد استراتژی اقتصاد در دانشگاه‌های فرانسه تماس گرفتم.

آقای جمشید اسدی دولت می‌گوید با اجرای قانون یارانه‌ها قیمت بنزین واقعی خواهد شد، یعنی چند برابر قیمت کنونی، کارشناسان اقتصادی از جمله شما، همیشه گفته و نوشته‌اید که کالاها باید قیمت واقعی خودشان را پیدا کنند. پس علت نگرانی اقتصاد‌دانان از بالا رفتن به ویژه قیمت بنزین در ایران چیست؟

با تشکر از سوال‌تان، درست می‌فرمایید. شما از یک سو در تحلیل‌های اقتصادی شنیده‌اید که تمام کالاها باید بر مبنای هزینه‌ی تولیدشان به فروش بروند، از سوی دیگر حالا که قیمت بنزین را در ایران نزدیک‌تر به قیمت هزینه‌های تولید شده می‌کنند چرا اقتصاددانان اعتراض می‌کنند و این کار را درست نمی‌دانند.

جمشید اسدی، استاد استراتژی اقتصاد در دانشگاه‌های فرانسه

دلیل اصلی آن این است که در شرایطی نزدیک کردن قیمت کالاها به هزینه‌ی تولید مناسب است که اقتصاد، اقتصاد بازار آزاد است و رقبا آزادند و می‌توانند به راحتی فعالیت کنند؛ در نتیجه سعی می‌کنند کیفت کارها را بالا ببرند و قیمت را پایین بیاورند، در مقابل تقاضا کننده نیز سعی می‌کند با توجه به قیمتی که کالا در بازار پیدا کرده است، مصرف خودش را تنظیم بکند و به نسبت قیمت بالا یا پایین ببرد، این درست است.

اما در شرایطی که در اقتصاد ایران رقابت آزاد نیست که هیچ، برای اولین‌بار در زمان آقای احمدی‌نژاد بزرگترین قراردادها را حتی بدون مناقصه‌ی فرمایشی و نمایشی به سپاه پاسداران می‌دهند یعنی رقابت به این شکل در کشور از بین رفته است پس این افزایش هزینه‌ی نفت هیچ فایده‌ای نخواهد داشت جز آن‌که کلیه‌ی هزینه‌ها را بالا ببرد.

مسئله‌ی دیگری که بازهم در رابطه با تورم و گرانی در ایران است، اجرای قانون یارانه‌ها است. برنامه‌ریزان دولتی بر این باورند که با اختصاص یارانه که پرداخت ۱۳۵۰۰ تومان به هر نفر خواهد بود برای همیشه تکلیف فقر در ایران مشخص می‌شود، در این‌جا هم اقتصاددانان ایران هشدار جدی دادند که این قانون خط فقر را گسترده‌تر می‌کند، تورم و بی کاری را نیز بیشتر می‌کند، به نظر شما چطور است که مردم یارانه بگیرند اما فقیر‌تر شوند؟

بازهم سوال بسیار به جایی است که می‌فرمایید، چطور ممکن است که خط فقر افزایش پیدا بکند یعنی شمار نداران و فقیران در ایران افزایش پیدا کند، در شرایطی که دولت تصمیم گرفته است یارانه‌ی نقدی به بخشی بدهد و به این شکل عمل کند.

وقتی که قرار است پول مثلا به قشر خاصی بیشتر برسد چطور ممکن است که این فقر به معنای بی‌پولی را افزایش دهد، در ظاهر این دو مسئله به نظر متناقض می‌اید اما اصلا متناقض نیست، باز‌هم عرض کردم، در شرایطی که اقتصاد ما اقتصاد بازار بنیاد نیست، اقتصاد آزاد نیست.

این شکل توزیع یارانه‌های گزینشی همچون در حوزه‌ی سیاست باعث خواهد شد که هزینه‌ی کالاها بالاتر رود، وقتی هزینه‌ی کالاها بالاتر رفت یعنی تهیه‌ی نیازمندی‌های روزانه‌ی یک فرد گران‌تر از گذشته می‌شود، یعنی نان، برنج، روغن، گوشت و این‌ها گران‌تر از گذشته می‌شود.

خط فقر یعنی چه؟ یعنی کسی به اندازه‌ی ۲۵۰۰ کالری در روز را می‌تواند برای ارگانیسم بدن‌ش تهیه کند یا نمی‌تواند؟ اگر می‌تواند این بالاتر از خط فقر است و اگر نتواند این پایین‌تر از خط فقر است، به نسبتی که نمی‌تواند، فقرش آزار دهنده‌تر است و به او بیشتر آسیب می‌رساند.

حالا اگر هزینه‌ی تهیه‌ی این ۲۵۰۰ کالری پروتئین چیزی که در گوشت و تخم مرغ و برنج و نان و این‌هاست بالا رود، عده‌ی بیشتری که درآمدشان به طور همسو، هم‌سرعت و هم‌شتاب با هزینه‌ی این کالاها بالا نمی‌رود، موفق نخواهند شد این‌ها را تهیه کند، یعنی فقیر می‌شود.

جمشید اسدی: «آینده‌ی ایران، آینده‌ی کشوری است که تعداد بی‌کاران و آسیب‌پذیرانش روز به روز افزایش پیدا می‌کند و گرانی بیشتر از گذشته می‌شود»

یعنی موفق نخواهند شد پولی بدهند که ۲۵۰۰ کالری پروتئین در غذاهای مختلف برای خودش و خانواده‌اش تامین کند، چرا؟ زیرا در‌آمدش اگر هم افزایش پیدا کند به اندازه‌ی سرعت این هزینه‌ها افزایش پیدا نمی‌کند، این است که او هم به جرگه‌ی نداران و فقیران و آسیب‌پذیان خواهد پیوست.

آقای جمشید اسدی پرسش پایانی در مورد همین مسائل اقتصادی است، کارشناسان اقتصادی گفته‌اند که در ایران افزایش قیمت فراورده‌های سوختی بر قیمت تولیدات داخلی تاثیر می‌گذارد و همه‌ی قیمت‌ها را بالا می‌برد، شما چه پیش‌بینی می‌کنید؟

در بالاتر رفتن قیمت‌ها شکی نیست، وقتی که قیمت مثلا بنزین بالاتر بیاید، خیلی مثال ساده‌ای دارد کسی که قرار است قیمت بنزین را بیشتر دهد مثل بقال و نجار، قیمت کارهای خود را نیز بالاتر می‌کند، این همین‌طور شیوع پیدا می‌کند تا همه‌ی کالا‌ها بالاتر رود.

از آن گذشته آن میوه‌فروشی که باید هزینه‌ی حمل و نقل میوه را بدهد برای این‌که به در مغازه‌اش برسد، این بار باید هزینه‌ی بیشتری بدهد، چون قیمت حمل و نقل بالاتر رفته است، زیرا قیمت سوخت بالاتر رفته است. آن‌هم روی قیمت کالاهای خود می‌کشد.

حالا فکر کنید کسی که مثلا گوشت می‌فروشد، این وقتی میوه‌اش را گران بخرد، گوشت خودش را هم گران می‌فروشد، مضافا بر این‌که گوشت هم باید از راه تراوری به او برسد که هزینه‌ی آن‌هم بالاتر رفته است، خلاصه این به طور یک چرخه‌ی پیچ در پیچ و در همی باعث خواهد شد که قیمت‌ها به طور فزاینده‌ای بالا برود.

البته چندی پیش که دولتی‌ها هم خیلی بر سر آن تبلیغ کردند، گزارشی صندوق بین‌المللی پول داده بود و بر مبنی آن می‌گفت تورم در ایران کمتر از گذشته شده است، این را در ایران این‌طور تبلیغ کردند که تورم در ایران کم شده است، در حالی که رشد شتاب آن نسبت به گذشته کم شده است اما همان موقع بانک مرکزی گزارشی داد که با این هم‌خوانی نداشت و تورم را سیار بالاتر از آن نشان می‌داد.

می‌خواهم عرض کنم هنگامی که رکود اقتصادی هست، تورم ممکن است تا اندازه‌ای رشد شتابان گذشته‌ی خود را نداشته باشد، اما این چیز سالمی نیست، فرق است بین تورمی که در یک اقتصاد سالم با فعالیت تولیدی مهار شده است و تورمی که رشد گذشته‌‌ی خودش را ندارد زیرا خرید و داد‌و‌ستد و معامله‌ای در بازار صورت نمی‌گیرد.

متاسفانه ما با این شرایط کشور با شرایطی مواجه خواهیم شد که تولید بیشتر از گذشته سقوط می‌کند به ویژه که تحریم‌های جدیدی بر سر راه جمهوری اسلامی هست، با کاهش تولید، تورم افزایش پیدا خواهد کرد در همان حال نیز تورم به همان دلایلی که در این مصاحبه ذکر کردیم بالا خواهد رفت، یعنی ‌آینده‌ی ایران، آینده‌ی کشوری است که تعداد بی‌کاران و آسیب‌پذیرانش روز به روز افزایش پیدا می‌کند و گرانی بیشتر از گذشته می‌شود، این نتیجه‌ي کار دولتی است که می‌گوید برای بهبود اوضاع جهانی برنامه دارد و این نتیجه‌ی کار خودش در کشور است.

رقابت‌های انتخابات مجلس عراق، ۲۳ روز است که آغاز شده است و در این بین بعضی از شخصیت‌های سیاسی عراق ایران را متهم به دخالت در این انتخابات می‌کنند. مقا‌م‌های آمریکایی می‌گویند که ایران، حتی در گزینش نامزدهای انتخاباتی هم، اعمال نفوذ کرده است. در همین رابطه و در رابطه با آخرین وضعیت سیاسی عراق، پیش از انتخابات گفت‌وگویی با جلال خالدی خبرنگار حاضر در عراق انجام داده ایم و به بررسی مطالبات مردم و نقش ایران در این انتخابات پرداخته‌ایم:

به اطلاع‌تان برسانم که طی ۶ سال گذشته مهم‌ترین عاملی که مردم دنبال آن بودند امنیت بود اما بعد از گذشت ۷ سال از سرنگونی رژیم صدام امنیت تا حد نسبتا خوبی، شاید حدود ۷۰ درصد برقرار شد.

بر همین اساس دیگر مشکل اصلی مردم امنیت نیست بلکه در این تبلیغات انتخاباتی که در ۲۳ روز گذشته شاهد بودیم، خدمات رسانی عمده‌ترین مسأله‌ای بود که مردم دنبال آن بودند. مردم از تمامی کاندیداها و گروه‌های سیاسی خواستند که در وعده‌های خود به خدمات‌رسانی بیشتر وفا کنند تا دیگر مسائل.

در این دوره تعداد کرسی‌های پارلمانی به ۳۲۵ افزایش پیدا کرده است؛ این امر چه تغییری در ترکیب کلی پارلمان خواهد داد؟

در واقع افزایش کرسی‌ها بنا به افزایش جمعیت عراق است. در انتخابات گذشته جمعیت عراق تقریبا ۲۸ میلیون نفر بود اما این بار در آماری که البته دقیق هم نیست و تقریبی است، جمعیت کل عراق ۳۲ میلیون نفر است و بر همین اساس گروه‌های سیاسی عراقی در نظر گرفته‌اند که کرسی‌ها را افزایش دهند و اگر نه از نظر واقع بینی و از این نظر که تاثیرگذاری فیزیکی روی اوضاع عراق داشته باشد، افزایش کرسی‌ها هیچ تاثیر منفی یا مثبتی نخواهد داشت.

آقای خالدی یکی از مسائلی که این انتخابات را تحت الشعاع قرار داده است و در واقع یک شکافی در عراق ایجاد کرده، رد صلاحیت ۵۰۰ نامزد انتخاباتی هست که اکثرا سنی هستند و بسیاری از آنان به اتهام عضویت در حزب بعث در حکومت صدام حسین رد صلاحیت شدند، این امر به نظر شما چه تاثیری در روند انتخابات و رای‌ها خواهد داشت؟

بله، پیش از این مسئله به اطلاع‌تان برسانم که ۶۷۰۰ نفر کاندیدای این انتخابات بودند که از این بین تنها ۵۰۰ نفر رد صلاحیت شدند و ۶۲۰۰ نفر در این انتخابات شرکت کردند بر همین اساس می‌شود گفت که نبود ۵۰۰ نفر تاثیر بسزایی در روند سیاسی عراق داشته باشد کما این‌که این مسئله را اضافه کنم که تنها سنی‌ها نیستند که رد صلاحیت شدندٰ بلکه در بین رد صلاحیت‌ها ما شیعیان زیادی را هم دیدیم و حتی برخی شخصیت‌های برجسته‌ی کرد عراقی هم که اهمیتی به شیعه و سنی نمی‌دهند هم در این رد صلاحیت‌ها دیده شده‌اند.

مهم‌ترین عامل این رد صلاحیت‌ها حمایت آن‌ها از بعث است، چیزی که مغایر با قانون عراق محسوب می‌شود و این افراد طی مدت گذشته در مصاحبه با رسانه‌های مختلف از حزب بعث تمجید کرده‌اند و به خوبی یاد کرده‌اند. این مسئله‌ای بود که منجر به رد صلاحیت این افراد شد.

در حال حاضر ما در دولت عراق سران نظامی و سیاسی فراوانی داریم که در زمان رژیم صدام، بعثی بوده‌اند اما این افراد پس از سرنگونی صدام، رسما اعلام کردند که دیگر وابسته به آن رژیم نیستند و واقعیت عراق نوین را قبول کرده‌اند اما این ۵۰۰ نفر همچنان تاکید می‌کنند که حزب بعث مهم‌ترین حزب عراق است و این مسئله را در رسانه‌های مختلف عراقی و خارجی هم بیان کرده‌اند، و این با قانون عراق مبنی بر مجرم شناختن حزب بعث کاملا مغایرت دارد و به همین خاطر بود که آن‌ها رد صلاحیت شدند نه این‌که آنها قبلا وابسته به صدام بوده‌اند.

یعنی در واقع صالح مطلق که یکی از شخصیت‌های برجسته هم هست در حال حاضر حزب سابق بعث عراق را یکی از بهترین احزاب اعلام می‌کند؟

در رسانه‌هایی که قبل از برگزاری تبلیغات خودش حاضر بود آقای صالح مطلق چندین بار اعلام کرد که این‌بار بعثی‌ها با قدرت به میدان سیاسی عراق وارد می‌شوند، ایشان همچنین اعلام کرد که سران بعثی سران زبده‌ای هستند که باید در این دوره همچنان حضور یابند.

آقای صالح مطلق از بعثی‌ها به خوبی یاد می‌کند و هیچ‌وقت هم در نظر نگرفت که از پیشینه‌ی بعثی‌ها در کشتن مردم و در مخالفت با گروه‌های سیاسی عمده‌ی اسلامی در آن موقع عذرخواهی کند، ایشان همچنین گفت که بعثی‌ها آدم‌های خوبی بودند، این چیزی بود که در رسانه‌های مختلف شنیده می‌شد؛ حتی در شبکه‌ی تلویزیونی خودش که به نام بابلیه معروف است.

آقای خالدی از نقش دولت جمهوری اسلامی ایران در این انتخابات بگویید زیرا بعضی از نامزدهایی که در انتخابات رد صلاحیت شدند، در واقع دولت جمهوری اسلامی را بانی این امر می‌دانند که از هواداران خود از طریق احمد چلبی که عضو کمیته پاکسازی هست، نامزدهای سنی و آن‌هایی که مخالف خودشان تلقی می‌کردند را پاکسازی کردند و همین‌طور هم گفته شده است که رییس کمیته‌ی پاکسازی هم با جمهوری اسلامی ایران روابط نزدیکی دارد، این اتهامات تا چه حد درست است؟

اتهامات بین گروه‌های سیاسی عراق متوقف نشده است و همه‌ی گروه‌ها همچنان یکدیگر را به هواداری از برخی کشور‌های هم‌جوار متهم می‌کنند ما صالح مطلق، قزافرانی و برخی شخصیت‌های دیگر هستند که چلبی و حتی اعضای حزب‌الدعوه و مجلس اعلا را به هواداری از ایران متهم می‌کنند، در همین حال ما احزاب شیعه را داریم که گروه‌های سنی را به هواداری از عربستان سعودی و سوریه متهم می‌کنند.

این اتهامات برای مردم عراق تازگی ندارد، همه‌ی گروه‌های سیاسی برای رسیدن به اهداف سیاسی خودشان سعی می‌کنند از حربه‌ی اتهام رسانی به یکدیگر استفاده کنند ولی چیزی که در این بین وجود دارد؛ اهمیت ندادن مردم به این اتهامات است و مردم دیگر به این اتهامات اهمیت خاصی نمی‌دهند و به این نتیجه رسیده‌اند که اهداف سیاست مداران در این انتخابات رسیدن به اهداف خاص خودشان است.

در حال حاضر نه سنی‌ها به حرف سران سنی مبنی بر متهم کردن شیعه‌ها گوش می‌دهند و نه شیعه‌ها به حرف سران سیاسی شیعه در متهم کردن گروه‌های سیاسی گوش می‌دهند. الان مهم‌ترین دغدغه‌ی مردم خدمات رسانی و امنیت است نه میزان اتهام رسانی به یکدیگر.

چطور است که بعضی از اعضای این کمیته خودشان از اعضای مجلس هستند؟ آیا نباید اعضای کمیته پاکسازی کسانی باشند که منافع شخصی در انتخابات نداشته باشند؟

بله، این هم درست است اما مشکلی که در این بین وجود دارد، قانون هیئت پاک‌سازی به پارلمان ارجاع داده شد اما پارلمان در جلسات اخیر خودش این قانون را تصویب نکرد بر همین اساس هیئت سابق همچنان بر ادامه‌ی کار خودش ماند ولی اگر پارلمان در جلسات آخر خودش قانون هیئت پاک‌سازی را تصویب می‌کرد، این مشکلی که عراق اکنون با آن مواجه است رخ نمی‌داد.

پس به نظر شما دولت جمهوری اسلامی ایران نفوذی در این انتخابات نداشته است؟

ما از طریق کانال‌های سیاسی چیزی در خصوص دخالت ایران در این انتخابان نمی‌شنویم کما این‌که حرفی در خصوص دخالت کشور‌های عربی نمی‌شنویم اما احزاب و گروه‌های سیاسی یکدیگر را متهم می‌کنند.

ما شنیدیم که طارق هاشمی، معاون سنی رییس جمهور، صالح مطلق، یاسر آنی و برخی دیگر ایران را متهم می‌کنند که در عراق نقشی اساسی ایفا می‌کند، همین‌طور ما از مالکی و سران سیاسی مجلس اعلا شنیده‌ایم که عربستان هم نقش مهمی در انتخابات عراق ایفا می‌کند همه یکدیگر را برای رسیدن به اهداف حزبی خاص خودشان متهم می‌کنند.

نوری‌المالکی نخست‌وزیر فعلی عراق به سبب حمایت از رد صلاحیت‌ها تا حدودی حمایت گروه‌های سنی را از دست داده است، الآن موقعیت ایشان در انتخابات چگونه است؟

در واقع می‌شود گفت الآن بزرگترین گروهی که شانس موفقیت در انتخابات را دارد فهرست آقای مالکی است. آقای مالکی از پشتوانه‌ی مردمی محکمی برخوردار است و حتی از گروه‌های خود سنی است، ما از سران بیداری استان الانبار و مسیحی‌های عراق را داریم که حامی آقای مالکی هستند و شخصیت‌های برجسته‌ی حزب اسلامی اهل سنت هم همچنین.

بر همین اساس در نظرسنجی‌هایی که در عراق پدید آمده نشان می‌دهد که فهرست آقای مالکی پیش‌بینی می‌شود رده‌ی اول را کسب کند.

آیا جلال طالبانی می‌تواند آراء کافی را در مجلس برای ماندن در ریاست جمهوری بدست آورد.

در واقع مسئله‌ي ریاست جمهوری یک مسئله‌ی توافقی بین گروه‌های سیاسی هست، چنان‌چه گروه‌های سیاسی به توافق برسند که آقای طالبانی رییس جمهور آینده می‌شود، حتی اگر ایشان نتواند آرای کافی را به‌دست آورد، رییس جمهور خواهد شد.

اما الان در واقع شانس بیشتر کرد‌ها برای رسیدن به پارلمان به سه استان کرد‌نشین شمال عراق دوخته شده است، چنان‌چه کرد‌ها آرای زیادی به دست‌ آورند صددرصد می‌توانند موفق باشند.

یکی دیگر از شاعران نام‌آور که سروده‌هایش مورد توجه آهنگ‌سازان قرار گرفته و برخی از آن‌ها تبدیل به ترانه شده است، سیاوش کسرایی است. سیاوش کسرایی در سال ۱۳۰۶ در اصفهان به دنیا آمده و در سال ۱۳۷۴ در غربت غمناک خود در وین از دنیا رفته است.

وی در همین عمر نه چندان بلند، تجربه‌های تلخ و شیرینی به دست آورده است که پشتوانه‌ی شور و غلیانی است که در شعر‌های او موج می‌زند. او نیز چون سایه شاعری‌ آرمان‌گرا است ولی زبان پنهان نمادین او را ندارد، هرچه سایه ساکت و درون‌گرا است، کسرایی احتیاج به بیرون از خود دارد. شعر او بیشتر به درد جلوی جبهه می‌خورد، تاثیر می‌گذارد و برمی‌انگیزاند ولی کمتر دوام ریشه‌ای پیدا می‌کند.

در میان شعر‌های آرمانی منظومه‌ی آرش کمان‌گیر او به راستی دل‌انگیز است. در مجموعه‌های دیگر کسرایی نیز با بند‌ها و تکه‌های ناب شعری رو‌به‌رو می‌شویم که قدرت تخیل و ابداع او را نشانه می‌زند.

سیاوش کسرایی

در میان شعرهای او که ترانه شده است، شعری با عنوان بهانه از لطافتی ویژه برخوردار است؛ سهمی از این لطافت البته به دست آمده از آهنگی است که جواد معروفی بر روی آن نهاده و صدایی است که عهدیه در تفسیر آن به‌کار بسته است.

دانه های باران به شیشه‌ها
ترانه دارد

در اجاق من آتشی
به چشمان من
زبانه دارد

بسته هر دری
خفته هر که خانه دارد
مرغ هوا هم آشیانه دارد

شب سمج می نماید و دل
بهانه دارد

دل هوای او
دل هوای می
دل هوای بانگ عاشقانه دارد
آن پرستوک از دیار ما
با رغم بر دل
رفت و کس ندانم کزو
نشانه دارد...

در شمار شاعرانی که در عرصه‌ی ترانه‌سرایی نیز ارج و اعتباری پیدا کرده‌اند، نام فریدون مشیری هم برجسته می‌شود. او در سال‌های پیش از انقلاب به این عرصه روی آورد و تا پایان زندگی در آن فعال بود. حتی بعضی از شعر‌های اخلاقی، انسانی او پس از مرگ نیز از سوی آهنگ‌سازان مورد بهره‌برداری قرار گرفته است.

فریدون مشیری در سال ۱۳۰۵ در تهران زاده شد و در سال ۱۳۷۹ از دار دنیا رفت. او زبان ساده و البته پرورده‌ای دارد، زبانی که با رسانه‌ی فراگیر ترانه سازگاری زیادی نشان می‌دهد. این زبان بیش‌از هرچیز در خدمت عشق گمارده شده است. عشق در همه‌ی ابعاد انسانی آن، عشقی که وقتی در آیینه‌ی موسیقی می‌تابد جلوه‌ی بیشتری پیدا می‌کند.

موج نام شعری قدیمی از فریدون مشیری است که با آهنگی از فرهاد فخرالدینی پیوند خورده است، در این شعر، موج، خود چون غریغی تصویر می‌شود که ساحل دستش را نمی‌گیرد، او را پس می‌زند و زمین دستش را نمی‌گیرد. پس فغانی به فریاد‌رس می‌زند موج.

فریدون مشیری

مشیری معناهای دیگر موج و موج‌زدن را نیز با ظرافت در شعر خود به‌کار می‌گیرد، مثل دلی که در آن هیچ هوسی موج نمی‌زند و یا بوی گلی که پس از مرگ بلبل در قفس موج می‌زند. موج در شعر مشیری و موسیقی فخرالدینی یکسان نفس می‌زند. مرضیه خواننده‌ی خوش‌صدای همه زمانی نیز، صدای خود را با نفس زدن موج هماهنگ ساخته است.

نفس مي زند موج
نفس می‌زند موج
ساحل نمي گيردش دست
پس می‌زند موج
فغانی به فرياد رس می‌زند موج

من آن رانده مانده بی شكيبم
كه راهم به فريادرس بسته
دست فغانم شكسته

زمين زير پايم تهی می‌كند جای
زمان در كنارم عبث می‌زند موج

نه در من غزل می‌زند بال
نه در دل هوس می‌زند موج